Campagne tegen grondwet in Egypte

Morgen gaat de tweede helft van de Egyptenaren zijn mening geven over de nieuwe grondwet. „Onder Mubarak hadden we meer rechten.”

Vrouwen voerden gisteren in Gizeh campagne tegen de Egyptische ontwerp-grondwet. Zij betogen dat hun rechten niet worden gegarandeerd in deze grondwet. Foto AFP

Het kantoortje van Nehma Ibrahim in de arme wijk Sakiat Mekki hangt vol posters die oproepen morgen nee te stemmen tegen de omstreden Egyptische grondwet. Dat is gek want Ibrahim draagt de niqaab, de gezichtsbedekkende sluier. „Mensen kijken soms raar op wanneer ik hen aanspreek over het referendum”, geeft ze toe. „Ze vinden dat iemand als ik ja moet stemmen omdat de grondwet goed is voor de shari’a [islamitisch recht]. Maar wat heeft de shari’a ermee te maken? De Moslimbroederschap legt de nadruk op de religie om de mensen te doen vergeten dat dit niet de grondwet is waarvoor wij hebben gevochten.”

Ibrahim heeft een kleine organisatie die ijvert voor vrouwenrechten. Arme vrouwen worden geholpen om identiteitspapieren te bemachtigen zodat ze hun pensioen kunnen claimen. Er is een workshop waar ze prullaria leren maken voor toeristen. Een belangrijk thema voor Ibrahim is vrouwenbesnijdenis.

„Ik zeg tegen de vrouwen hier dat ze nee moeten stemmen omdat in de nieuwe grondwet helemaal niets staat over vrouwenrechten. Het is een stap achteruit: onder Mubarak hadden wij meer rechten.”

Ibrahim heeft twee keer voor Morsi gestemd in de presidentsverkiezingen maar ze is teleurgesteld. „Mensen zijn arm hier. We hadden verwacht dat onze levens een klein beetje beter gingen worden na de revolutie. Maar de laatste twee jaar hebben niets opgeleverd behalve gepraat over de shari’a.”

Overal in Egypte hebben mensen campagne gevoerd voor de nee-stem. In de eerste ronde stemde 56 procent ja bij een opkomst van 33 procent. Dat is minder dan verwacht, en het heeft de oppositie nieuwe moed gegeven. Toch verwacht niemand echt dat het nee het zal halen.

„Het ergste scenario is dat het ja een nipte meerderheid krijgt”, zegt Fady Ramzy. „Dan kom je in een situatie waar het bijna onmogelijk wordt om wetten uit te vaardigen omdat elke maatregel, zeker een onpopulaire maatregels zoals het verhogen van de belastingen, onmiddellijk protest gaat uitlokken.”

Ramzy leidt messry.com, een denktank die maandenlang heeft gewerkt om de grondwetgevende vergadering bij te staan met advies. „Wij zijn de mensen zelf gaan vragen wat zij wilden, we hebben experts aangezocht, we hebben vergelijkende studies gemaakt met de grondwet van Brazilië, Turkije en andere landen. Maar al dat materiaal is opzij geschoven. Wat we nu hebben is een grondwet vol mooie beloften maar zonder mechanisme om de machthebbers aan die beloften te houden.”

Nu voert Ramzy campagne voor de nee-stem en is hij waarnemer tijdens het referendum. Maar hij is even hard voor de oppositie als voor de Moslimbroederschap.

„Ze hadden de mensen moeten uitleggen dat dit een waardeloze grondwet is, dat hij geenszins tegemoet komt aan de eisen van de revolutie van ‘brood, gerechtigheid, waardigheid’. Dat een betere grondwet mogelijk was. Ze hebben hun tijd verloren met lawaai maken over de shari’a. Nu is het te laat.”

Ramzy was ook waarnemer bij vorige verkiezingen en hij gelooft dat de religieuze factor bij elke stembusslag minder doorslaggevend wordt.

„De Egyptenaren beginnen te beseffen dat er politieke spelletjes worden gespeeld met de religie. Ze zijn boos, niet zozeer over de grondwet maar over de povere prestaties van de regering. Ik kom veel mensen tegen die wel nee willen stemmen maar oprecht op zoek zijn naar een goede reden om dat te doen. Maar de oppositie heeft geen goed verhaal. Ze hebben geen politiek product om te verkopen behalve dat ze tegen de Moslimbroederschap zijn.”

    • Gert Van Langendonck