Apocalyps de musical

Als u dit ’s middags leest, is het allemaal niet doorgegaan. Geen apocalyps. Geen kanteling van het magneetveld. Geen meteoriet. Want volgens de meest precieze berekeningen gebeurt het om 11 minuten over 11 GMT, dus 12.11 uur in Nederland.

Waar komt onze fascinatie voor doem en armageddon toch vandaan? Toegegeven, in de bijbelse versie heeft het wel iets: het openen van de zeven zegels door het Lam Gods, de apocalyptische ruiters die vernieling, oorlog, honger, ziekte en dood zaaien, een aardbeving zoals we die nog nooit hebben meegemaakt, gevolgd door een deken van donkere stilte die de gehele aarde bedekt. En dan de bevrijding: zeven trompetten – is er een mooier geluid – die de terugkeer van Christus en de definitieve overwinning van het goede over het kwade aankondigen. Kan zo als musical, Joop van de Ende waar blijf je?

Het brein is eigenlijk niet gemaakt voor slecht nieuws. Onderzoekers van de University College London vroegen aan mensen om zich allerlei rampscenario’s voor te stellen: een auto-ongeluk meemaken, een akelige ziekte krijgen, bankroet gaan, dat soort dingen. Iedere keer moesten zij schatten wat de kans was dat zoiets ze zou overkomen. Daarna kregen ze de werkelijke kans op iedere gebeurtenis te zien, althans voor de gemiddelde mens. Daarna mochten ze nog een keer hun eigen kans inschatten. Het bleek dat alleen als de werkelijke kans meeviel (dus lager was) ze hun eigen kans bijstelden, naar beneden uiteraard. Als de werkelijkheid tegenviel waren ze veel minder geneigd hun persoonlijke kans naar boven bij te stellen. Hersenscans lieten zien dat relatief negatieve informatie minder impact had op de mediale prefrontale hersenschors dan positieve. Vooral bij optimisten.

Uit wat voor geest komen dan toch die fantasieën over het einde der tijden voort? De Apocalyps is geschreven door de apostel Johannes van Patmos, de lieveling van Jezus. Johannes mocht naast Jezus zitten bij het laatste avondmaal en bleef als laatste bij hem na de kruisiging. Ook nam hij Maria Magdalena, de vriendin van Jezus, onder zijn hoede. Johannes zag zijn broer vermoord worden door Herodes en werd later zelf door de Romeinen in olie gekookt in het Colosseum. Dat overleefde hij trouwens en hij schreef daarna zijn visioen over het einde der tijden.

Is er een verband? Van zo’n geschiedenis word je vanzelf wat misantroop. Onderzoekers van de Universiteit van Wolverhampton onderzochten een aantal persoonlijkheidskenmerken van katholieken, methodisten en Jehova’s, en de mate waarin zij apocalyptische gedachten koesterden. Vooral de gelovigen met negatieve gevoelens naar andere groepen gaven zich over aan ideeën over het einde der tijden.

Ik ben een optimistische atheïst. Volgende week dus gewoon weer een column.

    • Victor Lamme