Als een moeder voor Zuid-Korea

Zuid-Korea heeft voor het eerst een vrouwelijke president. Park Geun-hye moet de economie hervormen en de vrede bewaren.

South Korea's president-elect Park Geun-Hye waves to supporters as she arrives to deliver a victory speech on a stage in the centre of Seoul on December 19, 2012. South Korea elected its first female president on December 19, handing a slim but historic victory to conservative ruling party candidate Park Geun-Hye, daughter of the country's former military ruler. AFP PHOTO / JUNG YEON-JE AFP

Redacteur Azië

Amsterdam. Voor het eerst zal Zuid-Korea worden geleid door een vrouw. De 60-jarige Park Geun-hye, dochter van een generaal die het land tussen 1961 en 1979 met harde hand bestuurde, bleef haar rivaal Moon Jae-in woensdag bij de presidentsverkiezingen nipt voor: 51,6 procent tegen 48 procent van de stemmen.

Na een bezoek gisteren aan een begraafplaats in Seoul, waar haar ouders – beiden vermoord – liggen, beloofde de altijd elegant geklede Park de welvaart eerlijker te verdelen. Een teer punt voor veel Zuid-Koreanen, omdat de kloof tussen rijk en arm de laatste jaren sterk is gegroeid.

Ook had de nieuwe president, die 25 februari aantreedt, een boodschap voor het communistische buurland Noord-Korea, dat nog vorige week een raket voor de lange afstand lanceerde: „Ik zal me aan mijn belofte houden een nieuw tijdperk te openen op het Koreaanse schiereiland dat berust op veiligheid en op diplomatie op basis van vertrouwen.”

Noord-Korea heeft nog niet op deze verzoenende woorden gereageerd, maar lijkt nog niet in de stemming voor een nieuw tijdvak. Het staatspersbureau omschreef Parks conservatieve Saenuri-partij woensdag nog als „een groep verraders die bereid is tot elke prijs de macht te grijpen”.

Parks verkiezing is zowel een teken van Zuid-Koreaanse emancipatie als van behoudzucht. Het moet veel kiezers in het land met zijn conservatieve confucianistische normen enige zelfoverwinning hebben gekost hun stem op haar uit te brengen. Nog tot 2005 was het vrouwen wettelijk verboden aan het hoofd te staan van een huishouden (elke Koreaan werd vanouds als lid van een huishouden geregistreerd). Maar de laatste jaren dringen meer vrouwen door tot de betere banen in het bedrijfsleven en op andere terreinen. De eerste Zuid-Koreaanse ruimtevaarder was een vrouw, de astronaut Yi So-yeon in 2008.

Intussen staat ook vast dat Park, zelf vrijgezel, heeft geprofiteerd van de waardering die veel Zuid-Koreanen nog altijd voelen voor haar vader. Park Chung-hee wordt algemeen gezien als de architect van de economische welvaart van het land. Tegelijk beschouwen miljoenen Zuid-Koreanen haar vader als een kwalijke despoot, die er niet voor terugdeinsde zijn tegenstanders in de gevangenis te gooien. Park ontkwam er ook niet aan zich van dit deel van haar vaders erfenis te distantiëren.

Makkelijk zal Park het niet krijgen. De groei van de economie is dit jaar geslonken tot 2,2 procent, bescheiden naar Koreaanse maatstaven. De laatste decennia teerde het land vooral op de uitvoer van grote bedrijven als Samsung en Hyundai, chaebols, ofwel conglomeraten, genoemd in Zuid-Korea. Door de stagnatie in het Westen staat dat economische model onder druk.

Veel Zuid-Koreanen vinden dat hun land toe is aan vernieuwingen. Ze menen dat de chaebols meer aan banden moeten worden gelegd en dat er meer sociale zekerheid moet worden gecreëerd. Wijd verbreid is ook de wens de samenleving minder competitief te maken. De Zuid-Koreanen leven onder een enorme prestatiedruk en relatief veel mensen plegen zelfmoord. Tijd om van het leven te genieten hebben ze nauwelijks, ondanks hun grotere welvaart.

Nog een dringend probleem is de snel gedaalde vruchtbaarheid van de vrouw. De bevolking wordt grijzer en zal zelfs snel afnemen als de huidige trends zich voortzetten. Ook de kinderloze Park is in dat opzicht geen stralend voorbeeld. Vragen over haar vrijgezellenbestaan pareert ze steevast met de opmerking dat ze getrouwd is met het land en daarvoor als een moeder wil zorgen.

    • Floris van Straaten