Twee versies ‘Weihnachts-Oratorium’

Weihnachts-Oratorium, Amsterdam Baroque Orchestra & Choir. Gehoord: 16/12 Concertgebouw Amsterdam. Weihnachts-Oratorium door Combattimento Consort en Capella Amsterdam . Gehoord: 19/12 Muziekgebouw aan ’t IJ Amsterdam. Tournee t/m 23/12. Inl: combattimento.nl ;

Het eerste opvallende verschil tussen de uitvoeringen van Bachs Weihnachts-Oratorium onder leiding van Ton Koopman en Jan Willem de Vriend komt onmiddellijk na de feestelijke opening. „Jauchzet, frohlocket, auf, preiset die Tage”, laat Koopman daar zingen, zoals Bach dat wilde. Bij De Vriend klinkt daar „Tönet, ihr Pauken! Erschallet Trompeten!”

Die laatste tekst is afkomstig van Cantate BWV 214, waaraan de muziek is ontleend. De Vriend maakt zo extra duidelijk dat veel van het Weihnachts-Oratorium gerecyclede muziek is. Bach gaf vaker eeuwigheidswaarde aan eenmalig uitgevoerde wereldse muziek. Kortom: Bach werkte duurzaam maar ook theologisch. De Matthäus Passion schemert er al doorheen. Het koraal Wie soll ich dich empfangen klinkt op de muziek van „O Haupt voll Blut und Wunden”.

Ton Koopman, zelf achter een orgeltje, toonde zich opvallend ingetogen met vaak wat langzame tempi. Intiem en Rembrandtiek uitgelicht waren de scènes in de herberg, zacht en slaperig de lieflijk-pastorale sfeer rond de herdertjes die lagen bij nachte. De Vriend, altijd geneigd de muziek flink op te poken, is uitbundiger. Bij hem lijkt Cappella Amsterdam wat viefer dan Koopmans koor.

Het grote verschil wordt gemaakt door de solisten, die bij De Vriend veelal krachtiger zingen. Zoals de luide bas Panajotis Iconomou, met zijn hoogstpersoonlijke expressie niet te vergelijken met de saaie en vlakke Klaus Mertens. De stevig zingende mezzo Cécile van de Sant is een totaal andere keus dan de zachtaardige alt Maarten Engeltjes met zijn prachtige natuurlijke timbre.

Tenor Andreas Weller is bij De Vriend een hoog en lyrisch zingende evangelist. Koopman had daar de imponerende Tilman Lichdi, die ook tenor-aria’s zong. Bij De Vriend deed Alberto ter Doest dat minder virtuoos en straalde sopraan Lenneke Ruiten meer dan Johannette Zomer. Al bij al, ook omdat Koopman de twee laatste dramatische delen niet uitvoerde, wint De Vriend op punten.