Tegen het fatalisme van de ironie

David Foster Wallace, thuis in zijn woonstad Bloomington, Illinois, in ca. 1996 Foto Gary Hannabarger/Corbis

Een voortreffelijke biografie onthult hoe David Foster Wallace hongerde naar oprechtheid, zo ondervond Auke Hulst.

Toen David Foster Wallace zichzelf op 12 september 2008 ophing op de binnenplaats achter zijn woning, verstomde een unieke en bij vlagen gekmakende stem in de Amerikaanse letteren. Wie is niet geïntimideerd door zijn 1100 pagina’s tellende, met eindnoten behangen meesterstuk Infinite Jest (1996), een roman die uithoudingsvermogen, concentratie en het loslaten van ingesleten verwachtingen vereist? Hoezo plot? Wat nou overzichtelijke structuur? Hoezo nette afwikkeling? Donder op!

Wallace’ oeuvre, waarvan Infinite Jest het onbetwiste hoogtepunt is, is extreem talig, meanderend en zelfbewust, een mengvorm van hoge en lage cultuur, van het colloquium van de goot en het academisch discours, doordesemd van filosofisch onderzoek, literair onderzoek en zelfonderzoek, kortom: een fragmentatiebom. Het was de weerslag van een brein op stokjes, wanhopig op zoek naar een hart. Dat brein spuwde fictie en non-fictie, maar liet hem, zo lezen we in Every Love Story Is a Ghost Story, frequent gruwelijk in de steek.

In D.T. Max’ uitstekende biografie van David Foster Wallace (1962-2008), een uitbreiding van een eerder lijvig artikel voor The New Yorker, wordt duidelijk dat ‘the Bad Thing’,zoals DFW zijn depressies noemde, de sleutel tot zijn leven en werk is. Het Ding doet al vroeg in boek en leven zijn intrede.

Als tiener kreeg DFW zijn eerste angstaanvallen, die maakten dat hij zich met smoesjes aan het sociale leven onttrok. De straight A-student hing een foto van Franz Kafka tussen de tennishelden die zijn kamer sierden. Daaronder Kafka’s citaat: ‘de ziekte was het leven zelf.’

Het huishouden waarin Wallace opgroeide was emotioneel arm maar intellectueel rijk. Zijn vader was filosoof, zijn moeder kan slechts getypeerd worden als taalfascist. Heel zijn leven zou DFW zich verzetten tegen zijn ouders –Infinite Jest bevat een verhulde afrekening met zijn moeder, die de zonde van verraad had begaan door (tijdelijk) te scheiden.

Abonnees van de digitale editie van NRC Handelsblad lezen de volledige bespreking hier.

    • Een onzer medewerkers