Meer dan 500 rechters ondertekenen pamflet: we hebben het te druk

Een vooralsnog geheime groep van raadsheren is in opstand gekomen tegen de in hun ogen steeds zwaardere productie-eisen die aan het rechtspreken worden gesteld. Foto ANP / Lex van Lieshout Een groep van raadsheren is in opstand gekomen tegen de in hun ogen steeds zwaardere productie-eisen die aan het rechtspreken worden gesteld. Foto ANP / Lex van Lieshout

Wat een week geleden begon als een pamflet van zeven raadsheren, is nu ondertekend door meer dan 500 rechters. Werkdruk bedreigt de rechtspraak, vinden ze.

De landelijke deken van de Orde van Advocaten Jan Loorbach komt ze de laatste jaren steeds vaker tegen: mopperende magistraten. “Rechters voelen zich tegenwoordig een soort kippen in een legbatterij.” Ook de ervaren Rotterdamse strafpleiter Frank van Ardenne hoort toenemende klachten van rechters over de te grote werkdruk. Het feit dat rechters nu een protestactie organiseren moet volgens de advocaat uiterst serieus worden genomen. “Als de meest discrete beroepsgroep van Nederland op deze manier aan de bel trekt, is er kennelijk iets goed mis.”

Een week geleden lanceerden zeven raadsheren, verbonden aan het gerechtshof in Leeuwarden, een protestpamflet (pdf). Aanvankelijk werd het ‘Manifest van Leeuwarden’ discreet intern verspreid om de meningen te peilen. Maar na een paar dagen raakte ook de buitenwereld op de hoogte van het unieke rechterlijke protest.

Pamflet favoriet gespreksonderwerp in wandelgangen

Sindsdien is het 650 woorden tellende pamflet het favoriete gespreksonderwerp in de kantines en wandelgangen van de gerechten. In Leeuwarden ondertekenden 40 van de 60 raadsheren het stuk. En na een week is het manifest in het hele land al door meer dan vijfhonderd rechters van een handtekening voorzien, zegt één van de initiatiefnemers van de actie, raadsheer Menno Zandbergen. In totaal telt Nederland 2.490 rechters. Morgen wordt in Leeuwarden overleg gevoerd over de roep van de actievoerende rechters om “concrete maatregelen”. Ze praten met Frits Bakker, Chief Information Officer bij de Raad voor de Rechtspraak, het centrale bestuursorgaan van de rechters.

In het manifest klagen de rechters dat “ieder jaar weer een hogere productie” moet worden gerealiseerd. “Niet de kwaliteit van het door hen geleverde werk, hun inzet en hun specifieke eigenschappen, maar de kwantiteit bepaalt grotendeels het oordeel over hun functioneren. Het heeft ertoe geleid dat de kwaliteit zodanig onder druk is komen te staan dat veel zaken niet de aandacht kunnen krijgen die ze verdienen, en dat onverantwoorde keuzes worden gemaakt om aan de productie-eisen tegemoet te komen”, zo staat er.

Opstelten: manifest geen bron van zorg

Kamerleden reageerden verdeeld op de ‘rebellerende rechters’. Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) ziet het manifest niet als bron van grote zorg, maar veeleer als “een uitdaging” om het gesprek aan te gaan, zei hij dinsdag in de Kamer. Uit een rondgang langs rechters in het hele land blijkt evenwel dat voor magistraten de maat vol is. Ook de rechters die het manifest (nog) niet hebben ondertekend klagen honderduit. Anoniem, dat wel. Het is immers nogal onhandig als rechters met naam en toenaam in een krant uitleggen hoe ze, opgejaagd door de gerechtsbestuurders, tekort schieten in het rechtspreken.

Een raadsheer die werkt bij de strafsector van het gerechtshof in Den Haag zegt dat zijn naam nog niet onder het manifest staat. Hij heeft nog geen tijd gehad het stuk aandachtig te lezen. Maar hij gaat zich wel aansluiten bij het protest want ook hij dreigt naar eigen zeggen te bezwijken onder de werkdruk.

“We moeten steeds meer zaken en steeds gecompliceerdere dossiers in steeds minder tijd behandelen. Je leest je helemaal blind.”

‘Rechters als productiemedewerkers in koekjesfabriek’

Een vrouwelijke rechter die bij de civiele sector van de rechtbank in Amsterdam werkt heeft het manifest onmiddellijk ondertekend. Ze is kwaad op de gerechtelijke bestuurders die volgens haar “geen idee hebben wat er speelt op de werkvloer. Ze zien rechters simpelweg als productiemedewerkers in de koekjesfabriek.”

    • Marcel Haenen