Het punt is, hij gaat niet naar school

Een tiener die louter rauw voedsel van zijn moeder krijgt, is ondergedoken. Bureau Jeugdzorg wil hem uit huis plaatsen. Kan dat zomaar?

Tom Watkins bij de kinderrechter. Still uit de documentaire ‘Rauwer’

De 15-jarige Tom Watkins staat al geruime tijd onder toezicht van Bureau Jeugdzorg, omdat hij al drie jaar niet naar school gaat en uitsluitend rauw voedsel eet.

1Mag Jeugdzorg de jongen uit huis plaatsen?Bureau Jeugdzorg Amsterdam (BJA) houdt toezicht op Tom omdat hij al drie jaar niet naar school gaat en zijn voedingspatroon mogelijk slecht voor hem is. Een arts die hem heeft onderzocht heeft aangifte van mishandeling gedaan. De ondertoezichtstelling is uitgesproken door een kinderrechter, en die doet dat als een kind ernstig bedreigd wordt in zijn ontwikkeling. Een ondertoezichtstelling houdt in dat een gezinsvoogd van BJA de moeder, Francis Kenter, ‘aanwijzingen’ kan geven over de opvoeding. Die moet Kenter opvolgen. Bijvoorbeeld, zoals in dit geval, de aanwijzing dat Tom weer naar school moet. De deadline daarvoor was 15 december, volgens de documentairemaakster die twee documentaires over het gezin heeft gemaakt, Rauw en Rauwer. De laatste werd maandag uitgezonden. Kenter heeft het kind niet ingeschreven op een school. BJA kan dan de rechter verzoeken het kind te laten plaatsen in een pleeggezin. BJA wil niet bevestigen dat het zo’n verzoek heeft gedaan aan de rechter.

2Waarom gaat Tom niet naar school?Tom heeft een jaar op de middelbare school gezeten, maar hij werd daar gepest om zijn voeding. Zijn moeder vreesde de invloed van het eetgedrag van andere kinderen, die in de pauze energiedrankjes en snoep kochten. Tom bleef het eerste jaar zitten en vanaf toen heeft zijn moeder hem thuis onderwijs gegeven.

3Hoe wordt bepaald wat in het belang is van Tom?Uiteindelijk bepaalt de rechter wat in het belang is van een kind. Daarbij moet hij afwegen of het kind ernstig wordt bedreigd in zijn ontwikkeling. Maar het mogelijke verzoek aan de rechter om Tom in een pleeggezin te plaatsen komt van jeugdzorg. BJA verwijst in dit geval onder meer naar de kinderrechten: Tom heeft recht op onderwijs. Het zijn ingewikkelde afwegingen omdat een breuk met ouders op zichzelf ook schadelijk is.

Wel is er een trend bij jeugdzorg om sneller in te grijpen in de opvoeding. Dat stelde hoogleraar kinderrecht Mariëlle Bruning deze zomer toen drie kinderen onder toezicht van jeugdzorg werden geplaatst omdat ze te dik waren. Het was voor het eerst dat overgewicht reden was voor een kinderbeschermingsmaatregel, en in dit geval omdat de rechter ervan overtuigd was dat de ouders het probleem niet zonder hulp – en dwang – konden oplossen. Het missen van school is wel vaker reden voor ingrijpen. Het speelde bijvoorbeeld ook een rol bij de ondertoezichtstelling in 2009 van Laura Dekker, het meisje van 15 jaar dat alleen rond de wereld wilde zeilen.

4Is rauw voedsel, zonder melk, eieren en vlees, ongezond voor tieners?Kinderen die minstens een half jaar borstvoeding krijgen (en daarna nog vaak wel anderhalf jaar ‘bijgezoogd’ worden) en dan rauw, maar fijngemalen voedsel eten, kunnen heel gezond groot worden. Maar hun ouders moeten wel goed weten wat ze hun kinderen geven. Er dreigt een tekort aan speciale vetzuren, die echter wel in noten en zaden zitten. Daar komt ook de bulk van de eiwitten uit. Het moeilijkst is een dreigend tekort aan vitamine B12. De meeste veganisten slikken daar een voedingssupplement voor. De nutriënten uit rauw voedsel komen wat slechter beschikbaar. Kinderen die veganistisch opgroeien blijven vaak wat klein en licht – vooral de jongens – maar zijn verder goed gezond.

    • Elsje Jorritsma