Eerste 'Woontop' dwingt huizenmarkt tot zelfhulp

De eerste ‘Woontop’ moest gisteren tot échte actie op de huizenmarkt leiden. Heel Rotterdams – al is samenwerken in de praktijk nog best lastig.

Eppo König

Bijna alle kopstukken van de woningmarkt waren er en de ambitie was groot. De eerste landelijke ‘Woontop’ in de Rotterdamse Doelen moest gisteren een doorbraak in de huizencrisis forceren. Gastheer en woonwethouder Hamit Karakus riep op tot solidariteit à la Kennedy: „Vraag niet wat anderen voor u kunnen doen. Nee, kijk wat u voor een ander kunt doen.”

Minister Blok (Wonen, VVD) had ook willen komen, maar zat vast aan het polderoverleg. In een videoboodschap las hij van autocue dat „rust en vertrouwen” op de huizenmarkt nodig zijn. Met de invoering van gehele aflossing van nieuwe hypotheken vanaf 1 januari ís er ook duidelijkheid, volgens Blok. Maar de Eerste Kamer vroeg de minister deze week om voor 1 februari te onderzoeken of hálf aflossen ook niet kan. De vraag is wie het nog aandurft om begin volgend jaar een huis te kopen.

De crisis op de woningmarkt is „Made in The Hague”, zei Rob Mulder, directeur strategie van Vereniging Eigen Huis (690.000 leden). Ondanks jaren lobbyen trekt de regering zijn eigen – verkeerde – plan, zeiden hij en anderen gisteren. „En omdat er in het kabinet geen draagvlak is, moet de sector het zelf oplossen.”

Het tekent de lastige positie van Blok. In de sector moet hij werken met gemotiveerde, maar sceptische partners. Zijn begroting moet hij vanavond verantwoorden tegenover een kritische Tweede Kamer.

De ironie wil dat een van de meest omstreden punten uit het regeerakkoord wél op advies is overgenomen. De nieuwe maximumhuur van 4,5 procent van de woz-waarde komt rechtstreeks uit Wonen 4.0, het actieplan van Vereniging Eigen Huis, de Woonbond, woningcorporatievereniging Aedes en de makelaarsverenigingen NVM, VBO en VastgoedPro.

Achteraf pakt dit huurplafond volgens corporaties alleen slecht uit, omdat ze tegelijkertijd de nieuwe ‘verhuurdersheffing’ krijgen die oploopt tot 2 miljard euro in 2017. Tientallen corporaties zouden te weinig huurinkomsten hebben om deze belasting te betalen. De minister heeft al toegezegd het huurplafond te heroverwegen. Een beetje wrang werd er gisteren om gelachen: niemand kan van Blok zeggen dat hij Wonen 4.0 links heeft laten liggen.

Samenwerken bleek nog lastig op de Woontop. Bouwers en projectontwikkelaars wijzen naar de gemeenten die grondprijzen niet verlagen. Gemeenten wijzen naar de woningcorporaties die minder bouwen. Corporaties wijzen naar het Rijk dat hun inkomsten afroomt. Iedereen, zeker makelaars, wijzen naar de banken die streng zijn met hypotheken. En de banken wijzen weer naar de Autoriteit Financiële Markten die boetes geeft als banken te veel uitlenen.

Maar dat het kostenmodel van de bouw en woningmarkt moet veranderen, zeggen alle partijen. Ook dat iedereen in de hele keten, net als huizenverkopers zelf, zijn verlies zal moeten nemen om door te kunnen.

Uit alle grieven en oplossingen liet wethouder Karakus een slotverklaring opstellen die hij wil aanbieden aan de minister. Zo had de Woontop in ieder geval een tastbaar resultaat – doorbraak of geen doorbraak.

Het Rijk moet corporaties ‘niet afromen, maar activeren’ was bijvoorbeeld een van de punten. Als corporaties kunnen blijven investeren, zou bijna de helft van het geld door vloeien naar de overheid als btw, loonbelasting etcetera. Dat spaart ook banen en scheelt weer uitkeringen.

Karakus zelf opperde dat hypotheekaanbieders kunnen concurreren met lage rentetarieven om in aanmerking te komen voor Nationale Hypotheek Garantie. Grote beleggers, zoals de kapitaalkrachtige pensioenfondsen, zouden zo verleid worden om met weinig risico goedkope hypotheken aan te bieden.

Alle ideeën worden komend voorjaar uitgewerkt. In het najaar is de dan de tweede Woontop. In Utrecht.