Eén groot betoverend kunstwerk

Oskar Fischinger: Experiments in Cinematic Abstraction

In: Eye, Amsterdam. T/m 17 maart. Dagelijks 11-18 uur

In een vitrine van het Filmmuseum ligt een opmerkelijk briefje. Er wordt in gesteld dat arme mensen kunst meer nodig hebben dan rijke. „Europa is zo arm dat het nog gevoel voor kunst heeft.” Dus wil de schrijver terug naar Europa, hij is zelfs van plan zich in Nederland te vestigen. „Want het is veel fijner om te verhongeren met de hongerige mensen daar dan om je eigen kinderen te zien verhongeren op een plek zo rijk dat hij niet rijker kon zijn.” De brief werd in 1949 geschreven door kunstenaar Oskar Fischinger (1900-1967). Hij had Duitsland in 1936 verruild voor Hollywood, waar hij maar moeilijk aan werk kwam.

Abstracte films als die van Fischinger zijn nog steeds niet mainstream. Toch is Fischinger een voorloper, want beeld beweegt op steeds meer plekken, van musea tot disco’s tot gevels. Je zou hem een van de eerste vj’s kunnen noemen. Fischinger maakte sinds begin jaren twintig tekenfilms die louter uit abstracte vormen bestonden. Ook maakte hij als een van de eersten een multimediale installatie die de bezoeker in beeld en geluid onderdompelt. Fischingers Raumlichtkunst uit 1926 werd door het Center for Visual Music (Los Angeles) onlangs opnieuw gecreëerd en is te zien in de Tate Modern (Londen). De installatie ontbreekt „om technische redenen” op de Fischinger-tentoonstelling die zondag openging in Eye in Amsterdam. Maar misschien is de hele tentoonstelling wel als één betoverend raumlichtkunstwerk te beschouwen. In de donkere zalen lichten de vaak felgekleurde vormen zó op dat ze lijken te gloeien. Vuurwerk. In elke zaal zijn meerdere films te zien, om de beurt, zodat je de bijbehorende muziek kunt ondergaan.

    • Bianca Stigter