Coalitie schuift dé vraag door naar het voorjaar

Sombere prognoses van CPB en DNB moeten niet leiden tot „paniekvoetbal”, vindt de coalitie. Nu niet verder besparen of stimuleren, maar „houvast bieden”.

Het dilemma van het kabinet-Rutte I is het dilemma van Rutte II. Moeten we extra bezuinigen nu het slecht blijft gaan met de economie? Of tillen we die discussie naar het voorjaar, waardoor bezuinigingen volgens de oppositie dreigend boven de markt blijven hangen?

De boodschap van directeur Coen Teulings van het Centraal Planbureau (CPB) was gisteren duidelijk. Geef eerst de hervormingen die het net aangetreden kabinet doorvoert een kans, ook al komt het begrotingstekort volgend jaar uit op 3,3 procent. Tot 2017 ligt er immers al een pakket van 45 miljard aan lastenverzwaringen en bezuinigingen. En begin vooral niet over nieuwe bezuinigingen want de economie, zo zegt Teulings in Het Financieele Dagblad, heeft al „onnodige schade” geleden door een „te omvangrijke sanering”.

Maar volgens de prognoses van Teulings zelf voldoet Nederland niet aan de eis van de Europese Commissie om het tekort onder de 3 procent te houden. En ook voor 2014 is de kans groot dat het tekort hoger uitvalt. Vorige week verwachtte De Nederlandsche Bank (DNB) zelfs een tekort van 3,5 procent voor de komende twee jaar.

Voor Europese sancties moeten we niet te bang zijn, vindt het CPB in zijn zogeheten Decemberraming. De financiële regeringsadviseur ziet de economie van het eurogebied volgend jaar krimpen en dat zorgt ervoor dat wellicht alleen Duitsland nog voldoet aan de Europese regels. „Het valt te bezien”, zegt het CPB, of Brussel landen geen uitstel verleent.

Degenen die nu al over nieuwe bezuinigingen willen nadenken, zijn in de minderheid. Daartoe behoort wel De Nederlandsche Bank. Die noemt extra bezuinigingen noodzakelijk als de slechte trend zich in het vierde kwartaal doorzet.

De coalitie schuift de discussie over nieuwe bezuinigingen vooruit. VVD en PvdA maken duidelijk in elk geval te willen wachten tot de CPB-prognoses over 2014, die dit voorjaar komen. „Geen paniekvoetbal. Het is een goede traditie om daar in het voorjaar naar te kijken, als alle signalen duidelijk zijn”, betoogde VVD’er Mark Harbers vanochtend in een Kamerdebat over de economische situatie. Tegelijkertijd gaf de liberaal aan dat hij het „in dit type crisis voor volgende generaties onverantwoord vindt om het tekort op te laten lopen”. En hij tekende aan, in tegenstelling tot het CPB, „geen signalen te zien” die erop wijzen dat de Europese tekorteisen rekbaar zijn.

Een jaar geleden werd de discussie over nieuwe bezuinigingen ook uitgesteld, uiteindelijk zorgden de Catshuisbesprekingen voor de val van Rutte I. De tegenstellingen in Rutte II lijken minder groot, maar de kans bestaat dat de VVD eerder wil snijden dan de PvdA. Ook de sociaal-democraten bevestigden echter dat de Europese regels leidend zijn.

In het Kamerdebat riep de oppositie op een einde te maken aan de onzekerheid, zoals ook Teulings wenst. Duidelijkheid van het kabinet moet de consument weer vertrouwen geven, want de onzekerheid rond werk, wonen en pensioenen is groot. Volgens het CPB zijn we met de particuliere consumptie komend jaar terug op het niveau van 2001.

„Stel de discussie niet uit. We weten nu al dat we de uitgangspunten niet gaan halen”, zei Eddy van Hijum (CDA). De SP stelde vanochtend voor de economie te stimuleren door een deel van de opbrengst van de telecomfrequenties (3,8 miljard) in te zetten. Dat soort maatregelen zou volgens PvdA’er Henk Nijboer alleen maar leiden tot zwalkbeleid. „Wij bieden houvast door te staan voor onze afspraken.”

    • Erik van der Walle