Buitenland en realisme

De nieuwe minister van Buitenlandse Zaken, Frans Timmermans (PvdA), begon gisteren zijn eerste begrotingsbehandeling (en daarmee officieuze ‘kennismaking’) in de Tweede Kamer met het citeren van zijn verre voorganger en ‘politieke vader’ Max van der Stoel. Die zei in 1973 bij zijn aantreden – toen, zoals wel werd gezegd, met het kabinet-Den Uyl de verbeelding aan de macht was gekomen – dat het Nederlandse buitenlands beleid „nooit mag vergeten dat er vaak een diepe kloof is tussen wenselijkheid en werkelijkheid”.

Bijna veertig jaar later is dit nog altijd het geval. Waarmee nog eens is aangetoond dat het buitenlands beleid wordt gekenmerkt door een grote mate van constantheid. Dit blijkt ook uit het regeerakkoord van de nieuwe coalitie en de woorden die Timmermans deze week in de Tweede Kamer sprak. Realisme voert de boventoon.

Voor het buitenlands beleid van een klein land als Nederland is vooral de toon belangrijk, zoals Ben Bot (CDA), een andere voorganger van Timmermans, onlangs nog eens opmerkte. En het was juist die toon van het vorige kabinet die Nederland in het buitenland onnodig in een marginale positie bracht. Opkomen voor het eigen belang is volkomen legitiem en dan ook algemeen geaccepteerd. Maar opeisen van dat eigen belang door een land met de grootte van Nederland is slechts contraproductief.

Minister Timmermans lijkt zich hiervan bewust. Hij toont zich in alle opzichten een realist die weet dat Nederland zich met argumentatie en soepelheid een positie moet zien te verwerven in het buitenland.

Wat dat betreft kan premier Rutte nog van hem leren. Bijvoorbeeld hoe het best in het Brusselse onderhandelingscircuit kan worden geopereerd. Dat doet een premier niet met de mededeling vooraf dat hij „een geladen pistool” op zak heeft, zoals Rutte vorige maand zei toen hij in Brussel aankwam om over de meerjarenbegroting van de Europese Unie te onderhandelen.

Buitenlandse politiek is voor Nederland in belangrijke mate handelspolitiek. Dat vereist door middel van een adequaat diplomatiek postennetwerk een optimale aanwezigheid in het buitenland. De forse bezuiniging die in het regeerakkoord staat ingeboekt op ambassades en consulaten, is hiermee in strijd. Het is dan ook te hopen dat de toekomstvisie over het postennetwerk die de minister heeft toegezegd met een open houding zal worden geschreven.

Met de persoon Frans Timmermans heeft Buitenlandse Zaken weer een zichtbare minister gekregen. Daar was ook dringend behoefte aan.