Alzheimer door ontsteking

Het idee dat een uit de hand gelopen ontstekingsproces de ziekte van Alzheimer flink verergert, is vandaag versterkt door een publicatie in het wetenschappelijke tijdschrift Nature. Onderzoekers van Duitse universiteiten tonen daarin aan dat er bij beginnende Alzheimer een chronische ontsteking in de hersenen op gang komt die hersenverbindingen verstoort en geheugenproblemen veroorzaakt. Het is een ontsteking die niet door virussen of bacteriën ontstaat; het is een reactie op het al jaren bekende en beruchte eiwit bèta-amyloïde dat in de hersenen van Alzheimerpatiënten de beruchte plaques vormt. Het onderzoek is gedaan bij muizen die een soort Alzheimer krijgen die veel op die bij mensen lijkt.

De ontstekingsreactie ontstaat en blijft in stand doordat los in de cel aanwezige eiwitten aan elkaar binden. Dat complex stimuleert de cel om een ontstekingsproces op gang te brengen. De onderzoekers konden de vorming van dat ontstekingsstimulerende eiwitcomplex (een inflammosoom) bij Alzheimermuizen verstoren. Die kregen daardoor veel minder last van geheugenverlies. Daarmee is een mogelijk nieuw aangrijpingspunt voor een geneesmiddel tegen voortschrijdende Alzheimer gevonden.

Toen dit mechanisme eenmaal bij proefdieren was ontrafeld, vonden de onderzoekers sporen van hetzelfde ontstekingsproces in de hersenen van overleden Alzheimerpatiënten.

Deze publicatie versterkt de belangstelling voor ontstekingsprocessen bij Alzheimer. Lang was het idee dat alleen de eiwitstapelingen in hersencellen – van het eiwit bèta-amyloïde – het geheugen van Alzheimerpatiënten ruïneren.

De Duitse onderzoekers laten zien dat bèta-amyloïde een eiwitcomplex (NLRP3) in rommelopruimende microglia-hersencellen laat ontstaan. Microglia zijn cellen die in gezonde hersenen overbodige stoffen en resten van dode cellen helpen opruimen. Maar eenmaal geactiveerd ontstaat een wisselwerking: de microgliacellen veranderen het bèta-amyloïde zodat het makkelijker schadelijke plaques vormt. De onderzoekers hopen dat er stofjes kunnen worden ontwikkeld die NLRP3 uitschakelen. Zo’n stofje zou een medicijn zijn dat de ontwikkeling van Alzheimer afremt.