Zuinig zijn op die blauwe knikker in het kille heelal

The night side of Earth twinkles with light, and the first thing to stand out is the cities. “Nothing tells us more about the spread of humans across the Earth than city lights,” asserts Chris Elvidge, a NOAA scientist who has studied them for 20 years. This new global view and animation of Earth’s city lights is a composite assembled from data acquired by the Suomi National Polar-orbiting Partnership (Suomi NPP) satellite. The data was acquired over nine days in April 2012 and thirteen days in October 2012. It took satellite 312 orbits and 2.5 terabytes of data to get a clear shot of every parcel of Earth’s land surface and islands. This new data was then mapped over existing Blue Marble imagery of Earth to provide a realistic view of the planet. The nighttime view in visible light was made possible by the new “day-night band” of Suomi NPP’s Visible Infrared Imaging Radiometer Suite. VIIRS detects light in a range of wavelengths from green to near-infrared and uses filtering techniques to observe dim signals such as city lights, auroras, wildfires, and reflected moonlight. This low-light sensor can distinguish night lights with ten to hundreds of times better light detection capability than scientists had before. Named for satellite meteorology pioneer Verner Suomi, NPP flies over any given point on Earth&rsquos surface twice each day at roughly 1:30 a.m. and 1:30 p.m. The polar-orbiting satellite flies 824 kilometers (512 miles) above the surface as it circles the planet 14 times a day. Data is sent once per orbit to a ground station in Svalbard, Norway, and continuously to local direct broadcast users around the world. The mission is managed by NASA with operational support from NOAA and its Joint Polar Satellite System, which manages the satellite's ground system. NASA Earth Observatory image and animation by Robert Simmon, using Suomi NPP VIIRS data provided courtesy of Chris Elvidge (NOAA National Geophysical Data Center). Suomi NPP is the result of a partnership between NASA, NOAA, and the Department of Defense. Caption by Mike Carlowicz. Instrument: Suomi NPP - VIIRS Credit: NASA Earth Observatory Click here to view all of the  Earth at Night 2012 images  Click here to  read more  about this image   NASA image use policy. NASA Goddard Space Flight Center enables NASA’s mission through four scientific endeavors: Earth Science, Heliophysics, Solar System Exploration, and Astrophysics. Goddard plays a leading role in NASA’s accomplishments by contributing compelling scientific knowledge to advance the Agency’s mission. Follow us on Twitter Like us on Facebook Find us on Instagram

Wie bedelaars heeft gezien in Mumbai, leprozen in Nairobi of open riolen in Georgetown, ziet de hypotheekrenteaftrek en andere knellende Nederlandse problemen met andere ogen. Op dezelfde manier keren astronauten uit de ruimte terug met een ander perspectief. Ze hebben de aarde gezien als een planeet, hangend in de ruimte, eenzaam en kwetsbaar. Sommige beleven een religieuze wedergeboorte, anderen worden voorvechters van milieubehoud en internationale samenwerking.

Dit is het overview effect en de achterblijvers op aarde kregen er een indruk van toen de bemanning van de Apollo 17 in december 1972 de camera richtte op de aarde zelf. Het leverde een iconische foto op: The Blue Marble. Hoewel de Apollo 8 een vergelijkbare foto had gemaakt, had Blue Marble meer invloed. Misschien was hij mooier van kleur en compositie, met Afrika geprononceerd boven een Antarctisch sneeuw- en wolkendek. In ieder geval viel hij in de goede aarde van het milieubewustzijn van de jaren zeventig. Deze maand is de veertigste verjaardag van de foto gevierd, onder andere met de documentaire, Overview.

De film begint met een profetisch citaat van de astronoom Fred Hoyle uit 1948 (!): „Als er eenmaal een foto bestaat van de aarde, genomen van buitenaf, zal een nieuw idee de vrijheid krijgen, even krachtig als welk idee in de geschiedenis dan ook.”

Of Hoyle gelijk had is de vraag, nu satellietfoto’s horen bij de dagelijkse routine van weerbericht en Google Maps. Maar de documentaire zit vol getuigenissen van astronauten die echo’s van Hoyle produceren. Zij schetsen beelden die de bedoelde gevoelens van ontzag en vertedering hebben opgeroepen. Astronaut Ron Garan bijvoorbeeld noemt donderwolken aan de horizon met lange schaduwen in de zonsondergang en verlichting van steden en dorpen die hij van bovenaf zag. En het noorderlicht, en vallende sterren. Maar ook de ontnuchterende dunheid van de atmosfeer: „Die papierdunne laag is alles wat levende wezens beschermt tegen de genadeloze ruimte.” Dit alles bij hd-videobeelden die haarscherp laten zien wat hij bedoelt. Gelukkig hebben de makers ook bibberige en onscherpe filmfragmenten uit het Apollo-tijdperk gebruikt; die zien er tenminste uit of er hard voor is gewerkt.

Wat heeft het overview effect concreet opgeleverd? In elk geval een gelijknamig boek (1998). Auteur Frank White stelt in de film dat de mensheid in het tijdperk van klimaatverandering gezamenlijk keuzes moet maken om te overleven. En er is een Overview Institute om die eenheid te bevorderen. Medeoprichter David Beaver: „Astronauten gingen naar de maan en dachten niet aan achteromkijken. Nu we dat gedaan hebben, zou dat weleens de belangrijkste reden kunnen zijn geweest dat we gingen.”

Bekijk Overview via nrc.nl/wetenschap

    • Herbert Blankesteijn