Wat als je opdrachtgever je werk verminkt?

Een zelfstandige fotograaf uit Gelderland heeft de volgende kwestie: „Ik kreeg de opdracht om foto’s te maken voor een boek. Alle geportretteerden staan met een object op de foto. Toen ik het boek onder ogen kreeg, bleken mijn foto’s verminkt. De objecten waren verdwenen, zodat de personen in het luchtledige staren. Ook waren liggende foto’s staand gemaakt. De vormgever heeft op eigen houtje dingen veranderd, terwijl ik me netjes aan de opdracht heb gehouden. Ik krijg maar geen contact met de uitgever, via via kreeg ik te horen dat ik niet moest zeuren. Wat kan ik nog doen?”

Volgens Laila Schoots van de Fotografenfederatie heeft de fotograaf nog gewoon auteursrecht over de foto. „Dat is alleen niet zo als het in loondienst is gemaakt. Auteursrecht moet je per akte overdragen en zelfs dan is er nog zoiets als persoonlijkheidsrecht van de fotograaf. Volgens de wet kan de fotograaf op basis van dit recht zich, en ik citeer, verzetten tegen: ‘Elke misvorming, verminking of andere aantasting van het werk.’ Als er echt beeldbepalende stukken van de foto zijn afgesneden, zou daar weleens sprake van kunnen zijn.”

Joost Becker, advocaat intellectueel eigendomsrecht en internetrecht bij Dirkzwager te Arnhem, kent de voorbeelden wel. „In een zaak waarbij een foto van Cruijff zonder toestemming was gebruikt, werden delen afgesneden om deze passend te maken voor een cover. De foto veranderde van liggend in staand. De fotograaf wist de rechter duidelijk te maken dat dat het karakter van de foto veranderde. Hij kreeg 1.000 euro schadevergoeding en een groot deel van zijn advocaatkosten terug. De schadevergoeding in dit soort zaken is gemiddeld 1.200 euro, vaak lager, maar ik ken ook een geval van 19.500 euro. Het ligt eraan hoeveel foto’s waarin zijn overgenomen.”

De Fotografenfederatie adviseert fotografen om opdrachtgevers vooraf met de algemene voorwaarden van de federatie te laten instemmen. In die voorwaarden staat dat bij schending van de persoonlijkheidsrechten de fotograaf een vergoeding krijgt van 100 procent van de afgesproken vergoeding. Want als een boek er eenmaal ligt en je wilt als fotograaf genoegdoening, is een gang naar de rechter vaak nog de enige optie, aldus advocaat Arthur de Groot van GMW Advocaten. „Een boek uit de winkel halen is een stevige maatregel”, zegt hij. „Maar een rectificatie bij een tweede druk en daarin ook de juiste weergave van de foto’s zou mogelijk zijn, net als een schadevergoeding. In een rechtszaak wordt vaak bepaald in hoeverre de fotograaf heeft bijgedragen aan de onduidelijkheid. Als de afspraken heel vaag waren, is de kans op een schadevergoeding kleiner.”

Ook een kwestie op het werk? Mail naar werk@nrc.nl. Kijk voor meer antwoorden ook op nrc.nl/carrière

    • Alex van der Hulst