Preventieve discriminatie

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) deed onderzoek naar discriminatie bij uitzendbureaus. Tien mannelijke en tien vrouwelijke acteurs met Surinaamse, Turkse, Marokkaanse, Antilliaanse of Hollandse wortels werden daarvoor ingehuurd. Met hetzelfde cv op zak bezochten ze samen zo’n 500 uitzendbureaus. Ik ben trouwens niet gevraagd om een van hen te spelen. Jammer, lijkt me spannend, zo’n undercoveroperatie.

Wat is nu gebleken? De niet-westerse sollicitant krijgt minder vaak een baan. Het is een resultaat dat je, jammer genoeg, verwachten kunt. Het zoveelste onderzoek dat aantoont dat mensen ook maar mensen zijn en geneigd zijn onderscheid te maken, dat is mijn kritiek op de deskundige die het rapport publiceerde.

Maar waar ik wel van opkeek, was een van de redenen die deze deskundige noemde. In veel gevallen zou het gaan om uitzendbureaus die geloven dat werkgevers liever geen exotische arbeidskrachten in dienst nemen. Een stukje maatwerk naar de klant toe. Op die grond werden kandidaten nog voor het eigenlijke sollicitatiegesprek afgewezen.

Wow, dacht ik, wat een absurde gang van zaken! Dat is een soort preventieve discriminatie! Je zou kunnen stellen dat de uitzendbureaus allochtone sollicitanten door deze praktijk in bescherming nemen: liever iemand meteen laten afvallen en niet pas na aanvang van de werkzaamheden, wanneer blijkt dat het op de werkvloer niet werkt. Wat een gedoe wordt je op deze manier bespaard: dankzij het uitzendbureau krijg je geen racistische opmerkingen te verduren, hoef je je niet te bewijzen in een vijandige omgeving en net zomin krijg je te maken met een pijnlijk ontslag om dubieuze redenen! Het uitzendbureau als buffer tegen de boze buitenwereld.

Uit de cijfers van het SCP bleek dat Marokkaanse Nederlanders de baan het vaakst kregen. Bijna net zo vaak als de autochtonen. Dat was wel verrassend nieuws. Zou het te maken kunnen hebben, fantaseerde ik, met de negatieve berichtgeving die de laatste jaren deze groep landgenoten ten deel viel? Een soort van positieve discriminatiereflex vanuit de maatschappij? Ik schudde mijn hoofd. Wat een jaloerse Turk was ik toch.

Hoewel, een paar maanden geleden vond ik ineens Polen zo leuk en vriendelijk; echt hele toffe mensen. Harde werkers ook. Inderdaad, dat was rond de tijd dat een zeker meldpunt online ging. Hoog tijd dat de Turkse en Antilliaanse gemeenschappen weer eens worden geviseerd, anders blijven ze achter op de arbeidsmarkt, bedacht ik. En plotseling vond ik het allemaal niet meer zo grappig. Ik dacht aan al die werkzoekenden en aan de slogan: „Nederland werkt!”

Maar kennelijk niet voor iedereen.

    • Sadettin Kirmiziyüz