Orkest op het nippertje gered

Met een geheim opzetje van VVD en PvdA werd het Metropole Orkest op het nippertje gered en het kabinet verrast.

Het Metropole Orkest liet dinsdag in het Haagse perscentrum Nieuwspoort een muzikaal protest horen aan Kamerleden. Foto ANP

„Nagenoeg nihil” noemde minister Jet Bussemaker (Cultuur, PvdA) maandag bij de behandeling van de cultuurbegroting de mogelijkheden om het Metropole Orkest met rijkssubsidie overeind te houden. „Als het uit het cultuurbudget moet, gaat het ten koste van cultuureducatie, van talentontwikkeling of van een van de andere organisaties die nu worden gesubsidieerd, bijvoorbeeld de symfonieorkesten.” Ook staatssecretaris Sander Dekker (Media, VVD) had de Kamer al in een brief geschreven dat hij geen mogelijkheden ziet.

Bij het overleg over de cultuurbegroting was er slechts één partij die een motie indiende over het Metropole Orkest: het CDA. Kamerlid Mona Keijzer wilde het orkest in stand houden met geld uit het potje voor zogenoemde frictiekosten, de 138 miljoen euro die het ministerie van OCW opzij heeft gelegd om ontslagvergoedingen en andere kosten te betalen van culturele instellingen die door de bezuinigingen moeten sluiten of inkrimpen. Maar hoeveel geld daarvan over is nadat alle juridische procedures zijn afgerond, naar verwachting medio 2013, weet niemand. Bussemaker ontraadde de Kamer dan ook de motie te steunen.

SP en D66 hadden een week eerder, bij de mediabegroting, al moties ingediend over het orkest, maar daarin stond niets over de financiële dekking. De twee partijen hadden gisteren samen een nieuwe motie willen indienen, met steun van het CDA, maar de stemming daarover werd uitgesteld.

Dat de VVD en de PvdA een gezamenlijke oplossing in petto hadden, was bij beide begrotingsdebatten niet merkbaar. De partijen gaven weliswaar aan dat ze sympathie hadden voor het orkest, maar kwamen niet met voorstellen om het de helpende hand toe te steken. Integendeel. Tamara Venrooy (VVD) zei bij het cultuurdebat: „Ik zou graag nog meer organisaties onder het subsidiejuk vandaan halen, zeker ook de berichten in ogenschouw nemend over de positie van Kamerleden. Op het Plein krijgen we verschillende petities aangeboden. Als we daarin meegaan, krijgen we volgend jaar 300 petities, want dan denkt men dat het loont om je aandacht te richten op Tweede Kamerleden in plaats van op het bedrijfsleven waar fondsen te krijgen zijn.”

Ook in de PvdA-fractie kwam het als een verrassing dat partijgenoot Martijn van Dam een oplossing had bedacht samen met VVD’er Matthijs Huizing. Maar volgens Huizing kwam het plan toch niet uit de lucht vallen. „We waren al een tijdje samen bezig te kijken naar mogelijkheden om het Metropole Orkest te behouden”, zegt Huizing. „Het duurde even voor we een goede dekking hadden. Die is nu gevonden, deels binnen de mediabegroting en deels binnen de cultuurbegroting.” Huizing wilde niet in details treden, „want we moeten de puntjes nog op de i zetten”, maar zei al wel dat een deel van het geld wordt gevonden binnen de algemene reserve van de Mediabegroting. Dat zijn onder meer extra inkomsten uit STER-reclames en geld dat niet is uitgegeven door de omroepen.

Duidelijk is intussen dat het Metropole Orkest niet volledig financieel zelfstandig kan voortbestaan, maar per jaar zo’n 3,5 miljoen euro subsidie nodig heeft. Het orkest kan met de 8 à 9 miljoen euro die het al mee zou krijgen voor frictiekosten voort tot eind 2014. Van dat geld worden dan ook activiteiten betaald die het orkest minder afhankelijk maken van overheidssteun. Het geld dat VVD en PvdA nog bij elkaar moesten brengen, was 7 miljoen euro, voor de jaren 2015 en 2016. Daarna mag het orkest een subsidieaanvraag indienen bij het ministerie van OCW, die zal worden beoordeeld door de Raad voor Cultuur.

    • Claudia Kammer