Kleine Johannes

Sommigen menen dat je niet over iets kleins mag praten als er tegelijkertijd iets groters gebeurt. Zulke mensen gebruiken vaak het woordje ‘terwijl’. Ze zeggen bijvoorbeeld: „Heel Nederland heeft het over een wálvis, terwijl Amerika rouwt om een schietpartij.” Of: „Heel Amerika heeft het over een schietpartij, terwijl in Pakistan onschuldige kinderen omkomen door drones.”

Zoiets klinkt al snel wijs en humaan. Maar het is gratuit moralisme. Het zou namelijk betekenen dat je nooit over kleine dingen kunt praten, aangezien er altíjd wel iets ergers is dat tegelijkertijd gebeurt. Het zou betekenen dat als je geliefde thuiskomt met een lekke band, je zegt: „Hoe durf je te praten over je lekke band, terwijl er net een bultrug stierf, terwijl er een schietpartij is, terwijl drones, terwijl Syrië, terwijl Afrika, terwijl, terwijl, terwijl...”

Terwijl verbindt zaken die geen sikkepit met elkaar gemeen hebben. Terwijl schept altijd vals contrast. Terwijl is censuur. Mark Zuckerberg zei ooit: „Een stervende eekhoorn op je stoep kan voor jou op dat moment relevanter zijn dan mensen die sterven in Afrika.” Je kunt die uitspraak bot vinden. Maar hij is vooral: eerlijk. Of toon mij de eerste mens die klakkeloos aan een stervende eekhoorn voorbijgaat.

Op onze stoep lag dit weekend een stervende bultrug. Heel Nederland spoelde aan op het beest. Iedereen had het erover dat iedereen het erover had.

Klein nieuws? Neen. Reusachtig. Want één stervend dier zegt meer over de mensheid dan duizend filosofieën. Het zegt, bijvoorbeeld, dat we zowel humaner als dierlijker zijn geworden. Als er vroeger een walvis aanspoelde, sneden we het dier likkebaardend open. Levertraan! Spek! Geld! Nu willen we zo’n dier liever redden. En we geven het een naam: Johannes! Ontroerend.

Goed, vervolgens vechten dierenvrienden alsnog om zijn afkoelend karkas; toch vind ik ‘Johannes’ alvast vooruitgang.

P.S. Gister meldde de NOS: „Wie die naam heeft gegeven is niet duidelijk.” Bij deze: de eerste tweet over Johannes is van Wendy Beenakker (25), verslaggever van Radio 2-programma ‘De Heer Ontwaakt’. Ze zat in de eerste boot naar de zandplaat, vertelt ze aan de telefoon. Bij aankomst bleek de walvis nog in leven: zijn staart zwiepte, zijn betraande ogen draaiden mee met het bezoek. Wendy stelde toen voor om een naam te geven. Samen met de kinderen van de kapitein bedacht ze Johannes, naar de kandidaat van ‘The Voice’. En mocht Johannes later een vrouwtje blijken, kon ze altijd nog Johanna heten.

    • Arjen van Veelen