Gegokt en gewonnen

De man dacht op zijn 65ste: weet je wat, ik heb een ton, ik ga beleggen en ik investeer het hele bedrag in obligaties van de Amerikaanse zakenbank Lehman. Obligaties met een aantrekkelijke rente. De bank ontraadde hem dat, maar voerde de aankoopopdracht wel uit. Dat was 2005. Lehman ging drie jaar later failliet.

Hij heeft gegokt en verloren. Maar hij krijgt nu toch bijna volledige compensatie omdat de bank haar zorgplicht niet heeft waargemaakt. Dat resultaat is de uitkomst in hoger beroep van een procedure die de belegger met een advocaat heeft gevoerd bij de geschillencommissie van het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid). Deze uitspraak is bindend. De namen van belegger en bank in deze procedure zijn voor de buitenwereld onbekend.

Deze zaak is een van de vele die de afgelopen jaren zijn gevoerd door beleggers die kolossale verliezen hebben geleden in de kredietcrisis van 2008 en zich gedupeerd voelen door hun bank. Mondige beleggers en strijdlustige advocaten hebben een heilzame werking op de markt voor beleggingsdiensten. Zij houden de branche bij de les, iets wat gezien de stortvloed aan schandalen en regelgeving een nuttige bijdrage levert aan vertrouwensherstel en aan het economisch proces.

Maar de uitspraak in deze casus is een brug te ver. De bank heeft bij eerste beschouwing van de omstandigheden de schijn tegen. Hier is sprake van een oudere belegger, zonder relevante ervaring, die alle eieren in een mandje stopt, maar zichzelf een voorzichtig beleggersprofiel aanmeet. Wie onder zulke omstandigheden met zijn beleggingen een zeperd van jewelste haalt, kan rekenen op de nodige clementie van de civiele rechter én van de klachtencommissies in de financiële wereld. Had de bank dit niet moeten voorkomen? Is beleggen wel de beste vorm van vermogensbeheer, en niet bijvoorbeeld een deposito?

Maar in deze casus blijkt de bank wel gewaarschuwd te hebben. Zij het mondeling. Daarom wees de klachtencommissie in eerste instantie de schadeclaim af. Dat de beroepscommissie de claim per saldo wel toewijst betekent dat de zorgplicht van banken en vergelijkbare financiële adviseurs nog weer verder wordt uitgebreid. Zal het gevolg daarvan zijn dat banken, om elke onzekerheid en schadeplichtigheid uit te sluiten, altijd waarschuwen en altijd die waarschuwing schriftelijk aan de klant rapporteren? Inclusief de vraag, of zelfs de eis, dat klanten die waarschuwing bevestigen?

Banken maken fouten, maar klanten ook. Wie een bank als adviseur inschakelt, maar verder zelf de wijsheid in pacht heeft, moet ook de consequenties daarvan nemen. De winsten vieren, maar ook verliezen accepteren.