Geen afgrond maar een helling

De economische schade van de begrotingsafgrond is zo groot dat er wel een oplossing moet komen. Zo niet, dan raken de VS opnieuw in recessie.

De term ‘begrotingsafgrond’ is eigenlijk misleidend. De Amerikaanse economie valt op 1 januari niet zozeer in een afgrond, mocht er geen akkoord bereikt zijn. Veel automatische bezuinigingen gaan pas na een tijdje in, of gaan in de loop van de jaren steeds zwaarder wegen. In die zin staat Amerika eerder voor een begrotingshelling dan een afgrond, schreef de Rekenkamer van het Congres onlangs.

Democraten en Republikeinen hebben de situatie aan zichzelf te danken. Onder de Republikein George W. Bush en de Democraat Barack Obama steeg de staatsschuld in de VS tot meer dan 16 biljoen dollar. Omdat de regering meer schulden maakt dan wettelijk toegestaan, moet het zogeheten ‘schuldenplafond’ elk jaar worden verhoogd.

Het Congres keurde de extra uitgaven altijd goed. Maar vorig jaar weigerden de Republikeinen toestemming te geven, waardoor de meerderheid in het Congres wegviel. Zonder koerswijziging zou de schuld in tien jaar tijd oplopen met nog eens circa 10 biljoen dollar.

Een impasse dreigde, en Amerika leek onbestuurbaar te worden. Als voorwaarde voor het verhogen van het schuldenplafond bedacht een commissie met leden uit beide partijen de begrotingsafgrond: als er niet vrijwillig structurele oplossingen worden bedacht, dan gaan er automatisch maatregelen in die niemand wil. President Obama en de Republikeinse leider Boehner betalen nu de prijs voor hun falen van vorig jaar.

Als ze nu geen akkoord sluiten, gaan alle Amerikanen het merken. Er komt automatisch een einde aan een serie belastingverlagingen die nog door George W. Bush is ingevoerd. Talloze belastingvoordelen zullen verdwijnen of drastisch verminderen. Sommige inkomens, met name in de middenklasse, zien hun lasten stijgen met een paar duizend dollar per jaar. In totaal stijgen de belastingen in 2013 met zo’n 500 miljard dollar.

Daarbij wordt er bezuinigd, in 2013 voor 200 miljard dollar. Defensie krijgt de hardste klappen. In het eerste jaar wordt daar 55 miljard dollar op bezuinigd, maar dat loopt in tien jaar op tot 500 miljard. Op onderwijzers en ambtenaren zal fors worden bezuinigd. Er komt minder geld voor zorg aan ouderen. Artsen krijgen een lagere vergoeding per patiënt. In totaal kan de staatsschuld daardoor in tien jaar tijd met 7 biljoen dollar verlaagd worden.

Dat lijkt goed nieuws. Maar ook voorstanders van zuinigheid vinden de begrotingsafgrond onverantwoord. Volgens de Rekenkamer van het Congres krimpt de economie volgend jaar met een half procent door de maatregelen, om daarna verder in een recessie te belanden. De werkloosheid stijgt in 2013 van 7,7 procent naar 9,1 procent. De problemen worden steeds groter, omdat de bezuinigingen elk jaar verder gaan, en de economie verder beschadigen. Maar dat was nu precies de bedoeling van de bedenkers: het scenario moet zo zwart zijn, dat de leiders er alles aan zullen doen het te voorkomen.

    • Guus Valk