Catalonië: referendum in 2014

Catalonië wil in 2014 een referendum organiseren over „zelfbeschikking”, een plan waarmee de regio afstevent op een constitutioneel conflict met de Spaanse regering in Madrid.

De regio van 7,5 miljoen inwoners wil „op democratische en vrije wijze over zijn gemeenschappelijke toekomst beslissen”, aldus de tekst van een gisteren na moeizame onderhandelingen gesloten Catalaans regeerakkoord. De gematigd nationalistische, centrum-rechtse regiopresident Artur Mas doet hierin belangrijke concessies aan zijn nieuwe coalitiepartner, de linkse, radicaal-nationalistische ERC.

Zelf mijdt de pragmatische Mas het woord „onafhankelijkheid” en spreekt liever over „soevereiniteit”, wat ook een lossere band met Spanje kan inhouden. Anders dan Mas wil ERC volledige onafhankelijkheid.

De precieze vraagstelling van het Catalaanse referendum is nog niet bekend. De ERC stuurt aan op 2014, omdat het dan precies drie eeuwen geleden is dat Catalonië definitief onder de Spaanse kroon kwam. Ook houdt Schotland dat jaar een referendum over afscheiding. Het regeerakkoord stelt dat het referendum afgeblazen kan worden, maar alleen met instemming van beide partijen.

Mas verloor eind november fors bij tussentijdse regioverkiezingen, die hij zelf had uitgeroepen. Met de belofte om eenmaal herkozen een referendum over „een eigen staat” te organiseren, had Mas gehoopt de aandacht af te leiden van zijn harde bezuinigingspolitiek en de crisis.

Die gok pakte verkeerd uit. Een deel van het nationalistische electoraat stapte juist over naar de veel radicalere ERC. Niet-nationalistische partijen wilden vervolgens geen zaken meer doen met Mas, wat hem veroordeelde tot de ERC.

De Spaanse regering van premier Mariano Rajoy noemt elk referendum illegaal en ongrondwettelijk en dreigt met juridische stappen tegen Mas. Ook waarschuwt Madrid dat Catalonië, als het zich eenzijdig afscheidt, buiten de Europese Unie belandt. Spanje zou toetreding tot de EU vervolgens kunnen blokkeren.

De oppositie sprak gisteren van een „instabiele” constructie. De linkse ERC belooft de komende jaren Mas’ rechtse bezuinigingspolitiek te steunen. In ruil hiervoor heeft ERC binnengesleept dat banken zwaarder belast worden.