Column

Lekkende gasbaten

Ze blijven een enorme bron van inkomsten, de Nederlandse aardgasbaten. Voor volgend jaar verwacht het kabinet 13,8 miljard euro te vangen. Dat is een kleine 70 euro per Nederlander per maand. Maar kijken we wel voldoende vooruit? Kom mee naar de Henry Hub, één van de belangrijkste Amerikaanse distributiepunten voor aardgas, in de Amerikaanse staat Louisiana. De hub leent zijn naam aan het belangrijkste Amerikaanse gascontract dat verhandeld wordt op de beurs.

De prijs van Amerikaans gas piekte in de zomer van 2008 op meer dan 13 dollar. Middenin de kredietcrisis kelderde de gasprijs met driekwart naar 3 dollar en daar staat hij nog steeds. Vanmorgen stond hij op 3,15 dollar. Dat de Amerikaanse gasprijs niet is hersteld komt grotendeels door de revolutie in de gaswinning: het zogenoemde fracking waarbij voorheen onwinbaar gas uit schalie wordt gehaald. De Amerikaanse productie is enorm, maar de afzet beperkt zich goeddeels tot de eigen markt. Er is nauwelijks een infrastructuur om de zaak te exporteren. De VS zijn door deze nieuwe technieken hard op weg zelfvoorzienend te worden in energie – wellicht al in 2020.

In Europa ligt dat heel anders. Daar is grote weerstand tegen het fracken, omdat het in zijn huidige vorm nogal schadelijk is voor het milieu. De Nederlandse gasprijs, het zogenoemde TTF-contract, noteerde in de zomer van 2008 ruim 30 euro per megawatt-uur. Tijdens de kredietcrisis kelderde de prijs kortstondig naar rond de 5 euro, maar herstelde al snel. Hij staat nu op 27,20 euro. De Nederlandse begroting van 2013 gaat uit van een gemiddelde prijs van 26 euro. Er is dus een fors verschil opgetreden tussen de Amerikaanse en de Europese gasprijs. Omgerekend kom je op een Amerikaanse prijs van iets meer dan 8 euro. Dat is nog geen derde van de Nederlandse gasprijs.

De internationale gasmarkt is complex en gecompartimenteerd. Maar van een prijsverschil van deze orde mag je verwachten dat hij vroeg of laat wordt recht gestreken. Dat kan even duren: wellicht beginnen of versnellen sommige Europese landen alsnog de winning van schaliegas – Duitsland bijvoorbeeld. Misschien weten de Amerikanen een goede manier om hun gas rendabel te exporteren. Maar één ding staat vast: de gasvloed zal de prijs een keer drukken. In 2010, het jaar nadat de prijzen door de crisis gemiddeld laag waren, incasseerde de overheid zomaar 4 miljard euro minder dan zij volgend jaar verwacht te krijgen.

Dit is slechts een voetnoot bij wat gerust één van de belangrijkste gebeurtenissen van dit decennium kan worden: het zicht op een vloed van energie, het einde van de schaarste en het begin van zelfvoorziening in de belangrijkste gebieden. De geopolitieke gevolgen kunnen enorm zijn: het einde van het Russische staatsmodel, van Europa's afhankelijkheid, van de dominantie van de gebeurtenissen in het Midden-Oosten voor de rest van de wereld. Het is te veel om op te noemen. De aardgasbaten zijn een detail. Maar wel één van een miljard of vier – als het niet meer wordt. Denk niet dat deze revolutie aan Nederland voorbij gaat.

De redacteuren Maarten Schinkel en Menno Tamminga schrijven in deze wisselcolumn over economische ontwikkelingen.