Hoge Raad: zes veroordeelden voor moord uit ’93 krijgen nieuw proces

Foto ANP/Lex van Lieshout

De strafzaak tegen de drie mannen en drie vrouwen die jarenlang vastzaten voor de moord op de eigenaar van een Chinees restaurant in Breda in 1993 moet over, zo oordeelt de Hoge Raad vandaag. Als blijkt dat ze ten onrechte zijn veroordeeld betekent dat de “grootste gerechtelijke dwaling in Nederland ooit”.

Marcel Haenen, verslaggever van NRC Handelsblad die de zaak vandaag bijwoont, meldt het besluit van de Hoge Raad vanmiddag op Twitter:

Twitter avatar MarcelHaenen Marcel Haenen Hoge Raad: proces zes van Breda moet over. Net in tijd dat rechters klagen over werkdruk en maken van onverantwoorde keuzes. #dwaling

Nooit eerder een dwaling met zes verdachten

Het zestal, ook wel de ‘zes van Breda’ genoemd, is mogelijk onterecht veroordeeld, aldus het Hof. Als dat zo is zou dat de grootste gerechtelijke dwaling in ons land ooit betekenen. Een dwaling met zes verdachten is niet eerder voorgekomen, aldus Haenen.

Destijds veroordeelde het hof in Den Bosch de mannen tot een celstraf van 10 jaar. De vrouwen werden daarnaast veroordeeld tot twee jaar of 15 maanden cel voor medeplichtigheid.

‘Bekentenis onder grote druk afgelegd’

De veroordeling werd vrijwel volledig gebaseerd op bekennende verklaringen van de drie vrouwen. De mannen hebben altijd ontkend. Deze verklaringen waren echter het resultaat van “inschikkelijkheid en meegaandheid jegens de verhorende rechercheurs”. Dat concludeerde een groep studenten die de zaak samen met rechtspsycholoog Peter van Koppen en criminoloog Han Nelen onderzochten.

De vrouwen zouden tijdens de verhoren onder grote druk zijn gezet en kregen “daderwetenschap” van de rechercheurs. De politie toonde ze ook foto’s van de plaats van het delict. Kennis die later tegen ze werd gebruikt, zo schreef Haenen eerder. Haenen vandaag in nrc.next:

“Het onderzoek naar de moord mislukte aanvankelijk. Pas na informatie van een geheime tipgever van de Haagse politie kwamen de verdachten, een jaar na het overlijden van mevrouw Mok, in beeld. De mannen ontkenden betrokkenheid bij het misdrijf, maar drie vrouwen legden gedetailleerde bekentenissen af. Een vrouw trok haar verklaring later voor de zitting bij de rechtbank weer in. Technisch bewijsmateriaal was er niet, maar de rechters vonden de bekentenissen voldoende voor een veroordeling.”

‘Meer ontlastend materiaal gevonden’

Advocaat-generaal Diederik Aben van het Openbaar Ministerie nam de conclusie van het onderzoek over. Forensische experts hebben daarnaast ander ontlastend materiaal verzameld. Zo blijkt uit bloedsporen op de plaats van het delict dat dit afkomstig is “van één en dezelfde onbekende man, van vermoedelijk Zuidoost-Aziatische c.q. Oceanische afkomst”, aldus Aben. De veroordeelde mannen zijn van Turkse, Surinaamse en Marokkaanse komaf. De vrouwen zijn van Nederlandse origine.

Aben vroeg na dit onderzoek om herziening van de moordzaak uit 1993. Een advocaat-generaal heeft dat nooit eerder zelfstandig gedaan. Het gerechtshof in Den Haag moet nu beoordelen of er fouten zijn gemaakt bij de veroordeling van de zaak.

Verdachten opgepakt na geheime tip

Het dodelijke slachtoffer in deze zaak, mevrouw Mok, werd in de nacht van 3 op 4 juli 1993 in Chinees restaurant Peacock in Breda – de eettent van haar zoon – gewurgd en met een wok doodgeslagen. De gokkast was opengebroken. Het onderzoek naar het misdrijf liep eerst vast maar na een geheime tip bij de politie werden de zes verdachten opgepakt.

Advocaat Geert-Jan Knoops, die drie verdachten bijstaat, sprak eerder van “een schokkende zaak”. De mannen hebben ruim zeven jaar vastgezeten. “De zes hebben tot op de dag van vandaag last van hun veroordeling”, aldus Knoops. Ze hebben de zaak vandaag ook niet bijgewoond volgens Knoops: “Ze zijn op van de spanning.”

Minister Opstelten geschrokken

Minister van Veiligheid en Justitie Ivo Opstelten is er volgens persbureau Novum van geschrokken dat de moordzaak opnieuw moet worden behandeld. Als sprake zou zijn van een gerechtelijke dwaling, dan is dat volgens Opstelten ‘ernstig’. De bewindsman wilde verder niet reageren. Hij wil eerst het arrest van de Hoge Raad bestuderen.

    • Annemarie Coevert