Het huis als verliespost

Huiseigenaren komen de laatste jaren tot een onaangename ontdekking. Het is geen vanzelfsprekend verschijnsel dat hun woning altijd meer waard wordt. Het tegendeel is op het ogenblik het geval. Makelaars, zo blijkt uit een onderzoek van deze krant, proberen hun klanten er daarom van te overtuigen dat ze hun vraagprijs moeten verlagen. Meestal tevergeefs. Je verlies nemen is altijd moeilijk, maar nu voor honderdduizenden ook financieel pijnlijk.

In een normale situatie zou de verminderde vraag vanzelf moeten leiden tot lagere prijzen. Zeker in crisistijd denken potentiële kopers wel twee keer na voordat ze een aanschaf doen waarvan ze de financiële gevolgen nog tientallen jaren zullen ondervinden.

Maar de situatie op de woningmarkt is niet normaal. Jarenlange overheidsbemoeienis met zowel de markt voor huur- als die voor koopwoningen heeft tot verstoringen geleid. Dat eigenaren de hypotheekrente volledig als aftrekpost voor hun inkomstenbelasting mochten opvoeren, was zo’n voorbeeld van ingrijpende interventie van het Rijk. Daar wordt nu geleidelijk een einde aan gemaakt. Verder willen huiseigenaren niet met een restschuld worden opgezadeld, doordat ze minder voor hun huis krijgen dan ze aan hypotheek hebben genomen. De derde oorzaak van de stagnatie is het feit dat de vrijheid van banken om woningkredieten te verstrekken, aanzienlijk is ingeperkt. Deels door nieuwe regels, deels door zelf verkozen risicomijdend gedrag.

De dalende huizenprijzen, de crisis in de bouwnijverheid en de economische malaise roepen bijna vanzelfsprekend de vraag op naar aanvullende maatregelen van de overheid om de markt „vlot te trekken”. Het Rijk heeft een lange traditie van ingrijpen. Denk aan de regeling voor de premiekoopwoningen in de vorige eeuw. Dat was aantrekkelijk voor starters met een modaal inkomen. Ook voor hen kwam het bezit van een eigen huis zo binnen bereik.

Voor de overheidsinterventie waren toen goede redenen: bestrijding van woningnood en stimulering van eigenwoningbezit. Wie de lange termijn in ogenschouw neemt, ziet dat dit aardig is gelukt.

De overheid kan een rol spelen in deugdelijke huisvesting voor mensen die dat zelf financieel niet lukt. Maar verder past grote terughoudendheid. In het bijzonder de onvoorwaardelijke aftrek van de hypotheekrente heeft de huizenprijzen in het verleden jaar in jaar uit opgejaagd. Tot vreugde onder meer van de makelaarsbranche. En dat makelaars het nu zelf zo moeilijk hebben, zoals uit een enquête van deze krant blijkt, is niet onlogisch. Dat heet marktwerking.