Die dode zonen staan niet meer op

In december viert de christelijke wereld het Kerstfeest, om te gedenken dat tweeduizend jaar geleden de zoon van God werd geboren. 33 jaar later werd hij aan het kruis gehangen, tot de dood er op volgde. Deze gruweldaad moest gebeuren om de mensheid van haar zonden te verlossen. Na drie dagen stond hij op en ging terug naar zijn vader.

In november 1943 werd in Zwammerdam een jonge man van 21 jaar doodgeschoten door een Duitser. Later trouwde ik met een zus van deze jonge man. Wij kregen drie dochters en ook een zoon, die in oktober 1969 verongelukte. Op de terugweg van de begrafenis zei ik tegen mijn schoonvader: „Nu weten wij beiden wat het is om een zoon te verliezen en God weet dat ook.” „Ja, maar jouw en mijn zoon staan niet na drie dagen weer op.”

In 1922 ben ik geboren, dus ik ben ruim negentig jaar oud. Wat mij mijn leven lang achtervolgd heeft, zijn die jongens die tussen 1921 en 1924 van de vorige eeuw geboren zijn. Zij kwamen om Europa te verlossen van tirannie en onrecht. Toen zij ongeveer twintig jaar oud waren, gaven zij hun leven voor ons. Velen van hen liggen op de oorlogsbegraafplaatsen in onder meer Groesbeek, Margraten en langs de Normandische stranden. Zij waren net zo jong als ik toen was.

Na 1969 denk ik nog bijna dagelijks aan de ouders van die jongens. Ook hun zonen kwamen nooit meer terug. Wie heeft een antwoord op dit verhaal?

Kerstmis. Pasen. 5 mei.

B. de Geus

Woerden