'Amerika heeft meer vuurwapenmoorden per dag, dan Groot-Brittannië per jaar'

Machine gun rounds are seen near to a Syrian Army trench after heavy clashes with government forces at a military academy besieged by the rebels in Tal Sheer, Syria, Sunday, Dec 16, 2012. (AP Photo / Manu Brabo) AP

De aanleiding

Na de schietpartij op een basisschool in Newtown, Connecticut, is het debat over wapenbezit in de Verenigde Staten weer opgelaaid. Een van de aanjagers van de discussie is de Britse CNN-presentator Piers Morgan. In zijn talkshow Piers Morgan Tonight hield hij vrijdagavond, enkele uren nadat de 20-jarige Adam Lanza twintig kinderen en zes volwassenen doodschoot, een vurig en veelbesproken pleidooi tegen vrij wapenbezit. Hij hield het Amerikaanse volk voor dat Groot-Brittannië met zijn strenge wapenwetgeving veel minder vuurwapengeweld kent dan de VS. De ochtend na de uitzending twitterde Morgan: „America has more gun murders a DAY than Britain has a YEAR.” nrc.next-lezer Emma Mager vraagt zich af op dit klopt.

Waar is het op gebaseerd?

„Er worden jaarlijks 35 mensen in Groot-Brittannië vermoord met een vuurwapen”, zei Morgan vrijdagavond in zijn programma, „in Amerika zijn dat er 12.000”. Als we van zijn eigen cijfers uitgaan klopt Morgans tweet de dag erna bijna, maar niet helemaal: 12.000 moorden per jaar, zijn er 32 per dag, en dus drie minder dan de 35 per jaar in Groot-Brittannië. We weten niet op welk onderzoek Morgan zijn uitspraak baseert; hij was gisteren niet bereikbaar voor commentaar.

De betrouwbaarste instantie voor wereldwijde criminaliteitscijfers is het VN-bureau voor drugs- en misdaadbestrijding UNODC, dat in een jaarlijks rapport de criminaliteitscijfers van 115 landen verzamelt. Het bureau gebruikt voornamelijk cijfers van de nationale politie, aangevuld door cijfers van het WHO, VN-vredesoperaties en regionale ngo’s.

En, klopt het?

Uitgaande van de cijfers van de VN kunnen we zeggen dat in Groot-Brittannië jaarlijks gemiddeld 54 moorden worden gepleegd met een vuurwapen. De VS hebben gemiddeld 11.000 vuurwapenmoorden per jaar, oftewel 30 per dag. De Britse moordcijfers zijn al jaren heel stabiel. Alleen in de VS zien we een dalende trend: van 11.040 vuurwapenmoorden in 2003 naar 9.960 in 2010. Het verschil is dus enorm, maar Morgan beweert dat er in Amerika meer moorden met een vuurwapen per dag worden gepleegd, dan in Groot-Brittannië in een jaar, en dat is niet waar.

Natuurlijk zeggen deze absolute cijfers nog niet zoveel als je ze niet corrigeert voor het aantal inwoners. Maar als we kijken naar vuurwapenmoorden per 100.000 inwoners zien we dat de verschillen nog steeds enorm zijn: 0,1 moorden met een vuurwapen in Groot-Brittannië, tegenover 3,3 in de VS.

Het Verenigd Koninkrijk is binnen Europa een van de strengste landen op het gebied van wapenbezit. Het land verbood handvuurwapens in 1996, na een schietpartij die eveneens op een basisschool plaatsvond. Winkelier en padvinderleider Thomas Hamilton schoot toen zestien kleuters en hun onderwijzeres neer in het Schotse Dunblane. In Nederland, dat allerminst bekendstaat om zijn vuurwapengeweld, worden drie keer vaker moorden met vuurwapens gepleegd dan in Groot-Brittannië.

Hoewel momenteel in de VS fel wordt gediscussieerd over het vrije wapenbezit, is dit niet het land waar het vaakst op mensen wordt gevuurd. Inwoners van landen als Honduras en El Salvador hebben een meer dan tien keer grote kans door een vuurwapen om het leven te komen dan Amerikanen. De aanwezigheid van vuurwapens is van grote invloed op het aantal moorden met vuurwapens, zeggen experts. Maar nog belangrijker is het welvaartsniveau in een land. Als dat stijgt, daalt het aantal geweldsdoden, ongeacht het aantal aanwezige vuurwapens in een land.

Conclusie

Morgan Piers wil met zijn uitspraak laten zien dat in de Verenigde Staten veel meer mensen met een vuurwapen worden gedood, dan in Groot-Brittannië. Inderdaad, in Groot-Brittannië worden gemiddeld 54 mensen per jaar vermoord met een vuurwapen, tegenover 11.000, oftewel 30 per dag, in de Verenigde Staten. De strekking van Piers uitspraak klopt dus wel. Maar strikt genomen is de stelling dat Amerika meer vuurwapenmoorden per dag heeft dan Groot-Brittannië in een jaar, onwaar.

Lees meer over de Amerikaanse wapenwet op pagina 6&7

    • Reinier Kist