Vakkenvullen oké, maar echt werk?

Acteurs gingen voor een onderzoek op zoek naar werk. Allochtonen kregen de baan minder snel dan autochtonen.

Nederland, Rotterdam, 24 maart 2011, Skills Masters, Beurs Ahoy R'dam. jongeren skills Masters, stand UWV Werkbedrijf ( vroegere CWI arbeidsbureau ) samen met de KVK Kamer van koophandel en Colo, samenwerkende kenniscentra beroepsonderwijs en bedrijfsleven/ Skills Masters en Arbeidsmarkt vormen samen evenement waar vmbo'ers, mbo'ers en (jong) werkzoekenden alles te weten komen over opleidingen, beroepen en actuele vacatures. overzicht van alle opleidingsmogelijkheden. En als je werkzoekend bent dan biedt de Arbeidsmarkt inclusief het Opleidingsplein je een helder overzicht van de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en een grote hoeveelheid actuele vacatures. Mobiliteitscentra MobiliteitsCentrum / Ahoy R'dam allochtone meisjes vrouwen allochtoon moslima's hoofdoek Foto; Peter Hilz

Redacteur Integratie

Amsterdam. Is er een rapport verschenen waarin staat dat Marokkaanse, Turkse en Antilliaanse Nederlanders worden gediscrimineerd op de arbeidsmarkt? Ömer (16) en Batuhan (17) zijn niet verbaasd. Ja, hè hè, daar hoef je geen onderzoek naar te doen. Dat hadden zij zo wel kunnen vertellen.

Ömer en Batuhan zitten achter de studieboeken in de Rotterdamse bibliotheek. Ömer doet dit jaar havo-examen en gaat daarna economie studeren aan een hogeschool. Batuhan doet de opleiding vestigingsmanager groothandel op mbo-niveau. Hij wil daarna door op het hbo. Ömer en Batuhan zijn vrienden, van beide jongens komen de ouders uit Turkije.

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) deed onconventioneel onderzoek en stuurde twintig acteurs (autochtoon, Marokkaans, Turks, Antilliaans, Surinaams) langs uitzendbureaus voor werk.

In totaal legden twintig acteurs 460 bezoeken aan uitzendbureaus af. Er waren tien mannelijke en tien vrouwelijke acteurs, met vijf verschillende etnische achtergronden (autochtoon Nederlands, Surinaams-Nederlands, Antilliaans-Nederlands, Turks-Nederlands en Marokkaans-Nederlands). De cv’s waar de acteurs mee solliciteerden, vermeldden een leeftijd van 22 of 23 jaar.

Wat bleek? Van de niet-westerse werkzoekende acteurs kreeg 28 procent een baan. Van de autochtone acteurs met precies hetzelfde cv had 46 procent beet. Best een groot verschil.

Mohamed Bourik, jobcoach bij een reïntegratiebedrijf, herkent het beeld zeer. Hij weet van sommige bedrijven dat ze geen Marokkanen en Antillianen aannemen, al zullen ze dat zelden hardop zeggen. „Het gaat echt niet alleen om jongens die moeilijk te plaatsen zijn, die een strafblad hebben. Ook nette jongens met een hbo-diploma merken het. En als ze honderd sollicitaties hebben verstuurd, dan is het lastig om optimistisch te blijven.” Hij houdt jongeren voor dat ze zich niet moeten laten kisten. „Er zijn er ook die het als excuus gebruiken om niet te solliciteren. Dat is mij veel te makkelijk.”

Loop op een zaterdagmiddag op de Lijnbaan, een drukke winkelstraat in Rotterdam, en spreek allochtone jongeren. Ze zeggen allemaal dat ze moeilijk een baan krijgen. Yassin (22) wachtte het niet af en begon een eigen zaak. Hij heeft een kraam met damesschoenen op de markt. Het hangt wel van het soort werk af, zegt hij. „Bij de Albert Heijn is bijna iedereen Marokkaan. Maar dan moet je wel zin hebben om voor 3,60 euro per uur te werken.” Bijna al zijn vrienden hebben een uitkering, zegt hij. Maar dan moet hij ook zeggen dat ze geen opleiding hebben afgemaakt.

Dat moet het zijn, want Marokkaanse werkzoekenden springen er nou net gunstig uit in het onderzoek: zij hebben evenveel kans als autochtonen op een baan van het uitzendbureau. Dat is opvallend omdat Marokkaanse Nederlanders wel veel vaker werkloos zijn dan autochtonen. Daarnaast wordt er vaak vrij negatief gesproken over Marokkanen.

Een mogelijk verklaring, zeggen de onderzoekers, is subtyping. Mensen hebben een bepaald stereotype beeld van een groep mensen. Wanneer iemand sterk afwijkt van dat beeld, wordt deze persoon niet meer beschouwd als behorend tot de groep. Bijvoorbeeld: ‘Alle Marokkanen zijn onbetrouwbaar, behalve mijn buurman Ahmed, die is goudeerlijk’.

De Marokkaanse acteurs waren getraind om representatief over te komen en spraken perfect Nederlands. Overigens waren ook de Antilliaanse acteurs goed getraind, terwijl de Antillianen het minst vaak een baan aangeboden kregen.

Het is lastig erachter te komen waarom allochtonen minder makkelijk aan werk komen dan autochtonen. Het kan zijn dat werkgevers liever geen niet-westerse werknemers willen. Maar het kan ook zijn dat werkgevers denken dat hun klanten het vervelend zullen vinden. Vorig jaar nog bleek uit onderzoek dat ruim driekwart van de uitzendbureaus bereid was om mensen uit een bepaalde etnische groep uit te sluiten als een (fictieve) werkgever daarom vroeg. Zij gingen akkoord met een vraag als: ‘Ik heb drie mensen in het callcenter nodig. Geen Marokkanen alsjeblieft.”

Allochtone jongens, zo blijkt uit het huidige SCP-onderzoek, werden het vaakst gediscrimineerd. Vaker dan autochtonen en vaker dan meisjes en vrouwen. Waarom vrouwen een streepje voor hebben, is lastig te zeggen. Uit eerder onderzoek (2010) blijkt dat intercedenten de productiviteit van jonge vrouwen hoger inschatten dan die van jonge mannen.

Dat je als Turkse Nederlander minder makkelijk aan een baan komt, staat vast, zeggen Ömer en Batuhan in de bibliotheek. Ze hebben zelf alleen nog bijbaantjes gehad, maar hebben talloze voorbeelden van familieleden die keihard solliciteerden zonder resultaat. Batuhan: „Als ik Kees de Bruin had geheten, zou het een stuk makkelijker zijn.”

Ömer: „Dat is nu eenmaal zo, dat moeten we accepteren.”

Batuhan: „Dat vind ik niet, ik ben geen tweederangsburger.”

Ömer: „Ach, dat we lastiger aan een baan komen, wil niet zeggen dat het niet lukt. We moeten er alleen nóg iets harder voor vechten.”