Newtown worstelt en zoekt naar de antwoorden...

Newtown geldt als een landelijk, rustig en lieflijk dorp. Een hechte gemeenschap waar schutter Adam Lanza nooit een plek wist te vinden.

Newtown. Het duurt een dag voordat de politie de namen bekendmaakt van de twintig kinderen en zeven volwassenen die de 20-jarige Adam Lanza op vrijdagmiddag doodschoot op Sandy Hook Elementary School in Newtown, Connecticut. Maar de inwoners van het dorp kennen alle namen allang. Ze kennen de gezichten erbij, weten hoe hun stemmen klonken. Bijna iedereen kent wel iemand die is doodgeschoten. „Ik ben op zaterdagochtend door het dorp gaan rijden en zocht de huizen waar de politieauto’s voor de deur stonden”, zegt Joyce Goldin, een gepensioneerde lerares die bijna naast de school woont. Ze wist: daar is er dus ook eentje omgekomen.

Goldin zoekt, zoals zoveel inwoners, de dagen na de schietpartij haar dorpsgenoten op. Sommigen gaan naar de kerk of het buurtcentrum, Goldin zoekt bekenden op in Blue Colony, een restaurant dat hamburgers en friet serveert. Ze omhelst de serveersters en haalt herinneringen op aan de zesjarige Jesse, een vast gezicht in het restaurant. Hij kwam bijna elke week met zijn vader, een alleenstaande en onder de serveersters populaire man. Ze speelden verstoppertje in de keuken. Als je je ogen dicht doet, zegt een serveerster, kun je de uitgelaten stem van Jesse nog horen.

Newtown is een schilderachtig dorp in de heuvels van Connecticut, een uur rijden van New York. Het ademt de sfeer van New England, de noordoostelijke kust van de Verenigde Staten: rustig, landelijk, lieflijk. De nog geen 30.000 inwoners vormen een hechte gemeenschap. Adam Lanza wist hier nooit een plek te vinden. Ondanks de ‘iedereen kent elkaar’-sfeer in Newtown, zeggen inwoners dat ze hem nooit zagen op de vele collectief gevierde feesten in het dorp. Sommigen dachten dat hij na zijn schooltijd vertrokken was en zijn verbaasd als ze horen dat Lanza al die jaren gewoon in het dorp woonde, bij zijn moeder Nancy.

„Hier doe je alles samen”, zegt David Keane, een vader van een vijfjarige dochter die op een andere school in Newtown zit. Op de jaarlijkse viering van Columbus Day, in oktober, was het hele dorp bijeen. Lanza was er niet bij. Keane, een aannemer, zegt: „De gemeenschap staat erom bekend. Daarom zijn we hier gaan wonen toen mijn dochter geboren was. In het individualistische Amerika is dit een oase van gemeenschapszin.”

Keane werkte vrijdag thuis, op nog geen honderd meter van de school. Hij merkte dat er iets mis was toen hij een politieauto door zijn rustige straat zag rijden. Meteen daarna zag hij er nog een, en nog een. Toen zag hij een helikopter boven zijn huis. Keane bedacht zich geen moment, reed naar de school van zijn dochter en stopte haar in de auto. „Ik ben gaan rijden, geen idee waar naartoe. Ik heb geen woord gezegd.” Tientallen kilometers verderop belde hij aan bij een kennis en vroeg of hij en zijn dochter in de kelder mochten zitten. „We hebben daar uren gezeten. Pas in de avond durfde ik terug te gaan.”

Keane worstelt, als alle inwoners van Newtown, met twee vragen. Waarom schoot Adam Lanza zes- en zevenjarigen dood, in een (volgens de politie) schijnbaar koelbloedige executie? Tweede vraag: hoe vertel je het de kinderen? Keane schiet vol en wijst naar zijn dochter, een blond meisje. „Ze weet nog van niets. Ik moet haar iets vertellen, want ze zal het op school anders van anderen horen. Moet ik haar vertellen dat school niet langer een veilige plek is?”

Niet alleen de overlevende kinderen op Sandy Hook Elementary School zitten met een levenslang trauma. Megan Olszewski (14) zit op een nabijgelegen middelbare school in de buurt. De kinderen daar moesten vrijdag drie uur lang onder hun tafel of in een kast zitten, terwijl ze hoorden dat er mogelijk een schutter in het gebouw zat. Toen de politie binnenkwam en het sein ‘veilig’ gaf, kon ze het maar nauwelijks geloven. „Ik dacht dat mijn laatste uur geslagen had. Niemand wist iets, behalve dat er een schutter rondliep. Ik ben nog nooit zo bang geweest.”

Nu het dorp is overspoeld met cameraploegen en journalisten komt Newtown niet toe aan trauma- en rouwverwerking, zegt pastoraal werker Dave Agnew van de United Methodist Church. De kerk, tweehonderd meter van de school, opent haar deuren alle dagen voor rouwende bezoekers. Een man loopt naar binnen en zit lange tijd stil op de eerste rij. Als de kerkdienst begint, zegt Agnew, zal de deur op slot gaan. De gemeente, vierhonderd leden, wil rouwen zonder de dwingende blik van de tientallen televisiestations die zich in het dorp hebben verzameld. „Het ergste komt nog. Over een paar dagen, als de journalisten weer weg zijn en we twintig kinderen moeten begraven. En de dagen daarna, als we weer gewoon willen leven. Een verjaardag, een normale schooldag: alles zal ons aan dit bloedbad doen denken.”

    • Guus Valk