Loflied op de eerlijke Coca-Cola

In een discussieavond over overgewicht kreeg ik meer waardering voor Coca-Cola, dat bruine drankje. De firma had een woordvoerder afgevaardigd naar de Amsterdamse Balie, Guido van Alphen, jong, losjes pratend, open boord, strak in het pak, en de aanwezigen konden vrij op hem schieten. Je zou zijn pleidooi voor vrije keuze uit een ‘grote variëteit’ dranken schijnheilig kunnen vinden. Dat geldt zeker voor gezondheidsdranken van zijn bedrijf. Maar een coke pretendeert tenminste niet meer te zijn dat het is. Zuurzoet, cafeïne en 100 gram suiker per liter. Als je geen calorieën wil drinken, neem je cola zero, niet speciaal gezond, maar ook niet slecht. Het beweert tenminste niet sportief en actief te zijn, zoals Red Bull, waarbij je stijf staat van de oppeppers, en er zijn ook geen vitaminen in gepropt, als excuus voor de vele suikers. Nee, cola is een baken van duidelijkheid in een oerwoud aan gezondheidsillusies en bedrog.

Je moet beroepsdiëtist zijn om je weg te kunnen vinden tussen de felgekleurde etiketten. „Hoe kan ik het allemaal weten?”, vroeg de met overgewicht worstelende columniste Asha ten Broeke zich af, die samen met wetenschapsjournalist Ronald Veldhuizen Eet mij; de psychologie van eten, diëten en te veel eten heeft geschreven. De meeste mensen zijn er nu wel achter dat je niet eindeloos vet kunt eten, dus vlucnten ze naar suiker – niet alleen in frisdrank, ook in pastasauzen, diepvriesmaaltijden en salades. De voedselindustrie helpt het zelfbedrog. ‘Nieuw, 0 procent vet!’ Een aanprijzing waar je dik van wordt. „Bij suiker kun je niet stoppen met eten. De eetlust wordt er niet door geremd”, verklaarde hoogleraar voeding en gezondheid Jaap Seidell. Wie doet er nu suiker in de tomatensoep? Unox wel, 13 gram per kom voor de ‘pittige’ variant. Warme tomaatcola dus ‘zonder kunstmatige kleur- geur- en smaakstoffen’, alsof dat ertoe doet. Baby’s lurken aan zuigflessen zoete appelsap. Multivitaminedrank, gesuikerde yoghurtdrinks, vruchtensappen met meer suiker dan Cola. Magere megawinegums, pretmix. Zonder dat eters en drinkers het in de gaten hebben, groeien de kilo’s aan.

Niemand uit het publiek stak ook de vinger op toen werd gevraagd wie vond dat dikkerds geheel zelf verantwoordelijk zijn voor hun toestand. Er was volgens het publiek dus geen sprake van ‘eigen schuld, dikke bult’, zoals de titel van de bijeenkomst luidde. Die consensus verklaart waarom Nederlanders de afgelopen zeven jaar niet dikker worden. Zelfs Amerikanen hebben een bovengrens bereikt. De overheden zijn met preventie begonnen. In New York gaat komend jaar een verbod in op literporties frisdrank, big gulp in. En de Amsterdamse VVD-wethouder Erik van den Burg had het over maatregelen in schoolkantines en beschikbaarheid van gewoon drinkwater in de klas.

Als in de hele wereld een massale epidemie van corpulentie uitbreekt, kun je ook niet langer zeggen dat de dikke mensen het dan zelf maar moeten weten.

In een goed opgeleide omgeving zie je ook weinig dikkerds. Die gaan naar restaurants met kleine porties op lege borden. Voor een kleiner budget is er Burger King. Ergens in het verleden, toen verheffing van het volk plaatsmaakte voor ongeremde consumptie, begon ook het gemiddeld aantal kilo’s per persoon te groeien, eerst in de VS, daarna elders, ook in arme landen.

Van een echte vrije markt is geen sprake. De overheid bemoeit zich al met de voedselindustrie, door middel van miljarden euro’s landbouwsubsidies en lage btw-tarieven. De voedselindustrie heeft een krachtige stem in Brussel. Dus waarom zou de overheid niet meer regels kunnen opleggen tegen valse illusies? Als de opschriften zo eerlijk worden als op Coca-Cola, is er al veel gewonnen.