Laat Israël nu eens links liggen

Het is onbegrijpelijk dat ons land de betrekkingen met Israël wil intensiveren. De nederzettingen-politiek bedreigt de vrede, vinden Hans van den Broek en Martin Siepermann.

Vlak na zijn aantreden werd minister Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) geconfronteerd met het Midden-Oostendossier. De inkt van het regeerakkoord was nog niet droog of de Tweede Kamer eiste duidelijkheid over de Nederlandse positie bij de stemming over ophoging van de Palestijnse status bij de Verenigde Naties.

Het kabinet koos de middenweg. Toen de VN op 29 november over de statusophoging stemden, onthield Nederland zich. Onder Rutte I zou Nederland tegen de ophoging hebben gestemd. Timmermans’ voorganger Rosenthal (VVD) voerde op het niveau van de Europese Unie het kamp van de blocker states aan, die altijd alle pressie op de Israëlische regering trachten te blokkeren. Dat Nederland zich onthield, is een aanwijzing dat ons land niet langer behoort tot dat kamp. Dat is winst.

Onbegrijpelijk is daarentegen dat het kabinet lijkt vast te houden aan intensivering van de bilaterale betrekkingen met Israël, een initiatief van het vorige kabinet. Hierop wijst de brief van afgelopen woensdag waarmee Timmermans de Nederlandse inzet voor het vredesproces in het Midden-Oosten presenteert. Hij stelt meer samenwerking met Israël in het vooruitzicht, op tal van gebieden. Mocht dit bewaarheid worden, dan ontkent het kabinet glashard de desastreuze gevolgen van Israëls politiek en valt het ten prooi aan dezelfde misvatting als Rutte I: dat uitbreiding van de Nederlands-Israëlische betrekkingen bevorderlijk is voor het vredesproces. Het tegendeel is waar.

Als het kabinet een bijdrage aan het vredesproces wil leveren, moet het harde conclusies durven trekken. Wij willen er hier zeven aanreiken. Hierbij ligt de nadruk op het nederzettingenbeleid, de grootste bedreiging voor vrede.

1 De regering-Netanyahu heeft ervoor gekozen om een tweestatenoplossing onmogelijk te maken. Het recente besluit om een nieuwe nederzetting in een vitale corridor te bouwen, is hiervan het zoveelste bewijs. Voor een levensvatbare Palestijnse staat moeten nederzettingen worden ontmanteld. Netanyahu breidt ze juist op grote schaal uit.

2 Er is geen reden om aan te nemen dat de Israëlische opstelling zal versoepelen, integendeel. Netanyahu’s Likud-partij is voor de verkiezingen in januari een lijstverbinding aangegaan met de extremistische Yisrael Beiteinu van minister Lieberman (Buitenlandse Zaken). Gematigde politici zijn afgevoerd van de Likudlijst. Volgens peilingen zal het rechtse blok een overwinning halen.

3 Als de internationale gemeenschap serieus naar een oplossing van het Israëlisch-Palestijnse conflict streeft, kán zij de confrontatie met het nederzettingenbeleid niet ontlopen. De wereldgemeenschap blijft immers herhalen dat het tweestatenmodel de enige werkbare oplossing is. Er is geen plan B.

4 De Verenigde Staten claimen de leiding over het vredesproces, maar zijn geen serieuze bemiddelaar en tonen geen leiderschap. Hierdoor is het ‘Kwartet’ (VS, EU, Rusland en VN) volstrekt ineffectief. Op cruciale momenten heeft president Obama de regering-Netanyahu steeds onvoorwaardelijk gesteund. Amerikaanse veto’s hebben de VN-Veiligheidsraad systematisch geneutraliseerd, ook bij resoluties tegen het nederzettingenbeleid. Er is geen reden om aan te nemen dat dit zal veranderen. Het beste scenario is dat de VS pressie gedogen die de EU uitoefent op Israël.

5 De EU moet voorbereidingen treffen voor een autonoom Midden-Oostenbeleid. De afgelopen jaren heeft zij genoegen genomen met een ondergeschikte rol in het Kwartet. Zodra duidelijk wordt dat Obama ook in zijn tweede termijn niet bereid is een doorbraak te forceren, komt het moment waarop de EU zich volledig moet toeleggen op beïnvloeding van de conflictpartijen via de bilaterale betrekkingen.

6 Terwijl de EU zo’n autonoom beleid ontwikkelt, kan zij niet stilstaan. Ze moet tevens ontwikkelingen ‘op de grond’ indammen die de tweestatenoplossing vernietigen. De Europese positie is duidelijk: de nederzettingen zijn illegaal en een obstakel voor vrede. Steeds verklaart de EU dat zij geen wijzigingen van de grenzen van 1967 zal accepteren waarmee niet ook de Palestijnen instemmen. Deze positie moet eindelijk worden vertaald in concreet beleid, opdat Israël de Europese weerstand tegen de nederzettingenpolitiek zal voelen.

7 Een daadkrachtig EU-beleid dat de nederzettingen indamt, is een voorwaarde voor het overleven van de Palestijnse Autoriteit. Deze verkeert in een crisis, doordat zij op de Westelijke Jordaanoever de rust bewaart, terwijl Israël daar land inlijft waarop de Palestijnse staat moet verrijzen. Vroeg of laat leidt dit tot een geweldsexplosie en het instorten van de Palestijnse Autoriteit. De EU heeft miljarden euro’s geïnvesteerd in de Palestijnse staatsopbouw. Ook dit is reden om in te grijpen.

In antwoord op Kamervragen zei minister Timmermans onlangs: „Uitbreiding van de nederzettingen is de grootste bedreiging voor een tweestatenoplossing.” Een intensivering van de Nederlands-Israëlische betrekkingen valt niet met deze uitspraak te rijmen en zou de regering-Netanyahu geruststellen dat haar nederzettingenbeleid straffeloos kan doorgaan. Wil Nederland aan vrede bijdragen, dan moet het behoren tot de voorhoede van EU-lidstaten die een tweestatenoplossing mogelijk maken en de nederzettingen een halt toeroepen.

Hans van den Broek was minister van Buitenlandse Zaken en eurocommissaris voor externe betrekkingen. Martin Siepermann is directeur van stichting The Rights Forum.

    • Martin Siepermann
    • Hans van den Broek