'De Nederlander, de langste mens ter wereld, groeit al een tijd niet meer'

Madurodam in Den Haag, jaren vijftig Mai/Hollandse Hoogte

De aanleiding

Op 4 december schreef nrc.next over het CBS-rapport Smakelijk Weten, waaruit blijkt dat de Nederlander steeds dikker wordt. Dat komt niet doordat we in de lengte groeien, blijkt uit het artikel. Want, schrijft nrc.next: „De Nederlander, de langste mens ter wereld, groeit al een tijd niet meer.” Een aantal lezers vroeg zich op Twitter af we deze stelling kunnen checken.

Waar is het op gebaseerd?

We bekijken twee onderdelen van deze stelling: of de Nederlander inderdaad de langste mens ter wereld is en of we al een tijd niet meer groeien in de lengte.

Dat Nederlanders de langste mensen ter wereld zijn, staat niet in het CBS-onderzoek. Dit wordt wel genoemd in een veelbesproken onderzoek van wetenschappers uit München en van Princeton University. Hierin wordt gemeld dat de Nederlanders inmiddels de Amerikanen voorbij zijn gestreefd als langste mensen ter wereld. Hun artikel (The mysterious trend in American heights in the 20th century) werd in 2007 gepubliceerd in het vaktijdschrift Annals of Human Biology. De oorzaak zou liggen in slechtere gezondheidszorg en slechtere voeding voor Amerikanen in vergelijking met Europese burgers.

In het artikel staat letterlijk: ‘after being the tallest population in the world ever since colonial times, Americans are now shorter than most Western and Northern Europeans and as much as 4.7–5.7 cm shorter than the Dutch, who are the tallest in world today’. Daarbij moet worden opgemerkt dat de studie slechts West-Europese landen vergelijkt in de periode na de Tweede Wereldoorlog met Amerika. De rest van de wereld wordt buiten beschouwing gelaten.

Het tweede deel van de stelling, dat Nederlanders niet meer groeien, staat wel beschreven in het CBS-onderzoek. De lengte van Nederlandse vrouwen en mannen ligt al tien jaar op ongeveer hetzelfde niveau: vrouwen boven de twintig jaar zijn gemiddeld 1,68 meter en mannen gemiddeld 1,81 meter.

En, klopt het?

Als je landen als geheel neemt, dan klopt de stelling hoogstwaarschijnlijk. Dat blijkt uit verschillende onderzoeken. Yvonne Schönbeck, onderzoeker bij TNO die onder meer meewerkte aan de Vijfde Landelijke Groeistudie, publiceerde er toevallig vorige week een artikel over: The world’s tallest nation has stopped growing taller: the height of Dutch children 1955-2009 . „Als je hele landen met elkaar vergelijkt, dan klopt het wel. Er zijn wel groepen die nog langer zijn, bijvoorbeeld een volk in de Dinarische Alpen, op de Balkan. Maar dat is dus niet een heel land, het is maar net hoe je de selectie maakt. De mensen in het noorden van Nederland zijn ook langer dan in het zuiden.”

Er is wel een kleine nuance nodig, er zijn namelijk ook landen waar niet gemeten wordt. Maar zover we weten, zijn de Nederlanders echt het langste.

In hetzelfde artikel van Schönbeck is het antwoord op het tweede deel van de stelling te vinden. Ook uit de Vijfde Landelijke Groeistudie, die voor het eerst in 1955 werd uitgevoerd, blijkt dat Nederlanders zijn gestopt met groeien. De gegevens daaruit verschillen enigszins van die van het CBS. Volgens de Groeistudie zijn Nederlandse meisjes als ze uitgegroeid zijn gemiddeld 1,71 meter en jongens gemiddeld 1,84 meter. Schönbeck: „Het verschil tussen de cijfers van het CBS en de Groeistudie heeft verschillende oorzaken. Zo meten wij mensen als ze 21 jaar zijn en het CBS betrekt ook oudere mensen in hun onderzoek. En wij meten zelf terwijl het CBS de gegevens uit enquêtes haalt.”

Waarom we niet meer groeien? „Waarschijnlijk groeiden we de afgelopen 150 jaar zoveel omdat onze leefomstandigheden zo sterk verbeterden”, zegt Schönbeck. „Nu hebben we daarin mogelijk de top bereikt en worden we niet meer langer.”

Conclusie

Dat de Nederlander al een tijd niet meer groeit, wordt door zowel cijfers van het CBS als de Landelijke Groeistudie van TNO bevestigd. De afgelopen tien jaar zijn we praktisch niet gegroeid in de lengte. Nederlanders van 21 jaar zijn nu gemiddeld 1,71 meter (meisjes) en 1,84 meter (jongens) lang.

Dat Nederlanders de langste mensen ter wereld zijn, klopt ook, voor zover we kunnen weten. Er zijn wel volken die langer zijn, zoals mensen in de Dinarische Alpen, maar geen hele landen. Al wordt niet in alle landen (even goed) gemeten. Beide delen van de stelling beoordelen wij als waar.

    • Laura Wismans
    • Stijn Bronzwaer