Technische malaise frustreert flitsstart van Fyra

Na lang wachten had de hogesnelheidstrein Fyra deze week een flitsende start moeten maken. Maar de helft van de treinen reed niet op tijd door haperende techniek.

Zoals gebruikelijk, moest NS alle kritiek incasseren. Na een week waarin de eerste Nederlandse hogesnelheidstrein – de V250, ook wel ‘Fyra’ – eindelijk tussen Amsterdam en Brussel ging rijden, ging het niet over de snelheid of het flitsende interieur van de trein. Het ging over vertraging, stilstaande treinen en nog meer vertraging. Politici hekelden de dure treinkaartjes (PVV), de slechte kwaliteit van de treinen (SP), reizigers uitten massaal hun frustratie en een Belgische organisatie noemde het al een „trein van de Aldi”. Een rampweek die zich al lang aankondigde.

Terug naar mei 2004. NS bestelt samen met het Belgische spoorbedrijf NMBS twaalf hogesnelheidstreinen bij de Italiaanse treinbouwer AnsaldoBreda. In 2006 zullen ze klaar zijn voor testritten en het opleiden van machinisten. Veel te optimistisch, blijkt al snel. „In september van dit jaar waren de treinen gereed, hadden we de benodigde veiligheidscertificaten en konden we beginnen met het opleiden van machinisten”, vertelt Bart Crols, woordvoerder van NMBS. In drie maanden tijd moet NMBS 22 machinisten klaarstomen. Crols: „Natuurlijk hadden we de trein eerder willen hebben, maar onze mensen leren snel bij. Er waren begin deze week machinisten die een lampje in de cabine zagen branden en niet wisten waarvoor dat was.”

NS en NMBS kiezen niet voor een Thalys of een ICE maar voor een trein van Italiaanse makelij die stiller en zuiniger is. De Italianen, bekend vanwege vertraagde leveringen, bieden het laagst. De keuze voor een goedkope trein is begrijpelijk: NS voelt al in 2004 de druk van het veel te hoge bod op de hogesnelheidslijn. Per jaar zal het bedrijf 147 miljoen euro overmaken aan de overheid om gebruik te mogen maken van de lijn tussen Amsterdam en de Belgische grens. Het aparte bedrijf dat NS opricht om de lijn te exploiteren, High Speed Alliance, moet in 2011 van de ondergang gered worden door minister Schultz (Infrastructuur, VVD). De overheid, die hoopte op miljardeninkomsten, leidt verlies.

In 2008 staat de eerste V250 op de rails, maar dat is geen reden voor vreugde. De hogesnelheidstrein moet aangepast worden aan de laatste technische eisen. De lijn naar België is pionierswerk. De hogesnelheidslijn is het eerste stukje spoor in Nederland dat functioneert met het Europese beveiligingssysteem ERTMS, een politieke wens. Maar het systeem is storingsgevoelig. Als de Fyra een tunnel inrijdt, kan het gsm-signaal wegvallen. Net zoals de navigatie in een auto in een tunnel uitvalt. Er is echter één verschil. Als de Fyra 30 seconden geen signaal ontvangt, stopt hij automatisch. Zonder signaal kan de trein niet opnieuw starten.

Vorig jaar bleek bleek het te gaan om een structureel probleem. Ook deze week ging het meerdere keren mis door problemen met de software van de trein. Daarna lukte het niet de trein op te starten. Praktisch de helft van alle Fyra’s was deze week te laat. Drie treinen konden helemaal niet meer verder. De drie treinen die de Belgen kochten, zijn nog steeds niet klaar voor gebruik.

Na lang overleg vrijdag maakten NS en de NMBS bekend dat ze de „opstartperikelen” gezamenlijk aanpakken. Er komen storingsploegen en reizen zonder reservering wordt uitgebreid. Het Duitse Aldi is de vergelijkingen dan al zat. In een verklaring schrijft de supermarktketen het „jammer” te vinden dat de Fyra Aldi in een „slecht daglicht” stelt.

    • Huib Modderkolk