Oudste meercelligen kunnen ook best slijmzwammen zijn

Een omstreden theorie over de oudste fossielen van meercelligen heeft met een publicatie in Nature (13 december) weer nieuwe steun. En onmiddellijk is er weer nieuwe kritiek. Gregory Retallack, hoogleraar paleobotanie aan de University of Oregon, betoogt in Nature dat die oudste fossielen van meercelligen van 600 miljoen jaar geleden geen weke zeedieren waren, maar simpele organismen die op het land leefden. De platte Dickinsonia en wormvormige Spriggina zijn volgens hem versteende resten van korstmossen, of kolonies van bacteriën.

Paleontologen hebben lang geworsteld met de vreemde fossielen uit de Ediacara-periode, tussen de 635 en 542 miljoen jaar geleden. De meesten gaan er inmiddels van uit dat het gaat om de eerste sporen van dierlijk leven.

Retallack ziet dat anders. Hij bepleit al jaren dat de Ediacara-fossielen korstmossen, migrerende slijmzwammen en bacteriekolonies zijn. Waar de fossielen gevonden zijn, was volgens hem vroeger geen zeebodem, maar land. Het puistige, gebarsten gesteente lijkt bijvoorbeeld sterk op de oppervlakte van woestijnen en toendra’s.

Zou het? In een begeleidend commentaar noemt Shuhai Xiao, hoogleraar geobiologie aan Virginia Tech, het bewijs dat Retallack aandraagt ‘niet overtuigend’. Volgens Retallack zou de rode kleur van de Ediacara-lagen er bijvoorbeeld op wijzen dat het gesteente op het land gevormd is. Xiao werpt tegen dat die rode kleur ook in de afgelopen 65 miljoen jaar kan zijn ontstaan, toen het gesteente weer aan het oppervlak kwam te liggen en ijzerhoudende mineralen oxideerde.

L. Paul Knauth, hoogleraar geologie, vindt dat Retallack wel degelijk een punt heeft. In een tweede commentaar in Nature noemt hij het artikel ‘fascinerend’ en ‘hoognodig’. Ook Retallacks tegenstanders weten niet precies wat voor organismen die Ediacara-fossielen waren, schrijft hij. En uit zijn eigen onderzoek blijkt dat de aarde al tijdens het Ediacara groen kleurde, met fotosynthetische algen, bacteriën en schimmels. Lucas Brouwers

    • Lucas Brouwers