Politiek reageert verdeeld op ‘rebellerende rechters’

Een vooralsnog geheime groep van raadsheren is in opstand gekomen tegen de in hun ogen steeds zwaardere productie-eisen die aan het rechtspreken worden gesteld. Foto ANP / Lex van Lieshout Een vooralsnog geheime groep van raadsheren is in opstand gekomen tegen de in hun ogen steeds zwaardere productie-eisen die aan het rechtspreken worden gesteld. Foto ANP / Lex van Lieshout

Het is heel begrijpelijk dat de Nederlandse rechters rebelleren tegen het huidige systeem waarin ze gedwongen worden steeds meer productie te draaien. Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) moet de magistraten financieel te hulp schieten.

Dat zegt het Tweede Kamerlid Peter Oskam (CDA). Hij zit sinds een paar maanden in het parlement en werkte daarvoor tien jaar als rechter en tien jaar als officier van justitie. Hij reageert op het gisteren uitgelekte anonieme manifest (pdf) van een groep raadsheren uit Leeuwarden. In het pamflet klagen de rechters dat er nauwelijks nog aandacht is voor de kwaliteit van hun werk. Ze schrijven alleen nog maar te worden afgerekend op de aantallen vonnissen die ze maken.

‘Opstelten moet meer geld uittrekken voor rechtbanken’

“Minister Ivo Opstelten moet meer geld uittrekken voor de rechtbanken”, zegt Oskam. Hij kondigt aan de bewindsman om opheldering te vragen.

“De positie van de rechters in de strafrechtsketen moet worden versterkt. Het management van rechtbanken gaat tegenwoordig alleen nog maar over de vraag of ze genoeg geld verdienen. Ze krijgen als gerecht per vonnis betaald en daardoor is de druk om zo veel mogelijk vonnissen te produceren veel te groot geworden.”

Het Kamerlid Oskam zegt dat de werkdruk ertoe leidt dat bijvoorbeeld in sommige zaken rechters ervan afzien om nog een getuige te horen omdat dit geld kost. “Rechters zijn dit zat want zij zijn consciëntieuze mensen die kwaliteit willen leveren en dat gaat zo niet. Dan gaan ze 10 of 11 uur per dag werken en dan raken ze overspannen. Dus mij verbaast de opstand van de rechters niet.”

‘Rechters voeren anoniem strijd uit angst voor berisping’

Het parlementslid vindt het jammer dat de raadsheren tot nu toe anoniem actie voeren. Ze weigeren zichzelf bekend te maken.

“Rechters zijn bang berispt te worden voor hun acties. Ze zijn natuurlijk voor het leven benoemd en kunnen dus niet worden ontslagen. Maar ze lopen wel het risico naar een minder leuke sector te worden overgeplaatst. Ook bestaat het gevaar dat een advocaat een rechter gaat wraken omdat hij het manifest heeft ondertekend waarin staat dat rechters door de werkdruk ‘onverantwoorde keuzes’ moeten maken.”

VVD: de boel opstoken is rechters onwaardig

Het Tweede Kamerlid Ard van der Steur (VVD) wil de rebellie van de rechters dinsdag in het mondelinge vragenuurtje bespreken met minister Opstelten. De VVD vindt het “rechters onwaardig” dat ze een anoniem pamflet met bezwaren over hun werksituatie verspreiden. “Als je niet bereid bent een pamflet met je naam te onderschrijven dan ben je alleen maar bezig de boel op te stoken en dat is buitengewoon vreemd voor een rechter.”

Volgens de VVD hadden de rechters hun eigen bestuursorgaan de Raad voor de Rechtspraak of hun eigen vakbond, de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak, moeten inschakelen om de bezwaren te uiten.

“Het is nogal wat dat rechters hun eigen vertegenwoordigende organen niet meer vertrouwen. Dat kan verstrekkende gevolgen hebben voor de overlegstructuur.”

Dat rechters klagen over de werkdruk is volgens het VVD-Kamerlid “een signaal dat onze aandacht heeft”. Van der Steur zegt recentelijk tijdens de begrotingsbehandeling van het ministerie van Justitie en Veiligheid Opstelten te hebben gevraagd hier naar te kijken. “Toch kunnen rechters nog veel efficiënter werken, bijvoorbeeld door processen te digitaliseren en de papierwinkel te beperken. Daar is nog veel geld te verdienen en dat hebben de rechters zelf in de hand.”

PvdA: begrip voor zorgen rechters

Het Tweede Kamerlid Jeroen Recourt (PvdA), ook voormalig rechter, heeft wel begrip voor de zorgen van de rechters.

“Er ligt nu bij het rechtspreken te veel nadruk op de productie terwijl de ruggengraat de kwaliteit van je werk moet zijn. Dat geeft rechters immers gezag.”

Volgens de PvdA-parlementariër moet er nog eens worden gekeken of het huidige financieringssysteem voor de rechterlijke macht wel goed is.