5 × winterwandelen

In de beschutting van bossen is het ’s winters prettig lopen. Wandelaar John Jansen van Galen doorkruist de Onzalige Bossen.

Bij lezingen en op beurzen over wandelen wil men steevast weten: welk seizoen is het beste? Maar er is geen beste seizoen. Met regen wandelt het in elk jaargetijde beroerd, bij droog weer kun je zelfs in de winter puik te voet op pad. Het is dan stil in de Nederlandse natuur, want de meeste mensen wagen zich niet buiten en vaak houdt een lichte mist, die de geluiden dempt, het land gevangen.

Het pad kan bevroren zijn en ferm stap je door over de harde ondergrond, je adem in kleine wolkjes voor je uit stotend. Soms waait je vanachter een verre bosrand muziek tegemoet van een ijsbaan, lang kijk je een buizerd na. Je hebt je dik aangekleed, een pet op tegen een koud hoofd en handschoenen aan tegen verstijvende vingers. Regelmatig beweeg je in je schoenen je tenen op en neer tegen het bevriezen. Maar er staat veel tegenover: het licht is transparanter in de winterdag, het land lijkt intiemer en je kunt je voelen alsof je alleen op de wereld bent.

En het allermooist is dan de aankomst. Langzamerhand verkild loop je een dorp binnen waar mensen zich huiswaarts haasten en je licht de klink van een gastvrije herberg. Nooit smaakte de warme chocola, de wijn (wie weet is er glühwein), de wodka beter dan na een winterwandeling; je moet nog oppassen dat je niet wegdoezelt.

Wel kan het in dit seizoen voor de wandelaar raadzaam zijn in de beschutting van bossen te blijven, liefst met veel naaldhout waarop als u geluk hebt een vracht sneeuw ligt. Hierbij vijf bosrijke natuurgebieden waar het ook in deze maanden aangenaam wandelen kan zijn. Denk er alleen om dat op hoogtijdagen velen op dat idee komen. Zoek liever de luwte op van een dag waarop u het rijk alleen kunt hebben.

Door de Onzalige Bossen!

Ga bijvoorbeeld naar de Onzalige Bossen, het heuvelachtig bosgebied in het Nationaal Park Veluwezoom. Een vaal zonnetje schemert door een dunne nevel en onze voetstappen ruisen door afgevallen bladeren als we in een statige beukenlaan omhoog gaan. Hier galoppeerden de jachtstoeten van stadhouder-koning Willem III vanuit zijn Hof te Dieren het ‘wilt en biester lant’ van de Veluwe op en het is alsof je de jachthoorns kunt horen weerkaatsen tegen het decor van naaldbomen. Maar wild zien we niet, herten en zwijnen houden zich schuil voor de vele converserende wandelaars.

Onzalige Bossen! De onheilspellende naam maakte het in mijn jeugd een angstaanjagend spannend gebied, maar betekent in werkelijkheid niet meer dan ‘armzalig’, schraal woud. Vandaag is het allerminst armzalig, met dat zonlicht door de laatste vergeelde naalden van lariksen, weelderige valleien vol roestig bruine varens, met mos overdekte gevelde bomen en afgebroken takken, zwart uitgeslagen van de herfstregens. Het hoogteverschil maakt het hier aantrekkelijk, met verrassende heuvelrijtjes en smalle dalen, en op de Broodbult stellen we met enige trots vast dat we boven honderd meter zijn!

Mountainbikers doemen op uit het struikgewas. „Wij zijn net wilde dieren, we duiken overal op”, verklaart een van hen. Een echtpaar staat beteuterd met een kaart in de hand, we wijzen het de weg naar de Carolinahoeve waar zelfs nu ook buiten alle tafeltjes bezet zijn. Bij het paviljoen naast de Posbank (gewijd aan G.H. Pos, pionier van de ANWB die ‘duizenden in en tot den natuur bracht’) zegt de bediende: „Iets te drinken bestellen? Dat kan, als u een half uur heeft.”

We wandelen door, de golvende hei in, het landgoed Heuven op waar een schaapskudde graast onder door sparren gezeefd licht van de laatste zonnestralen. In het bezoekerscentrum staan bitterballen warm klaar op de toonbank. Als we in Rheden het perron op lopen, omvat ons het donker.

Onzalige Bossen Rondwandelingen zie site natuurmonumenten.nl, Nationaal Park Veluwezoom. Horeca Carolinahoeve (open wo/zo, gesloten op 1ste Kerstdag, Oud- en Nieuwjaar), Paviljoen Posbank, De Ruif, De Deel, Prinsheerlijk, en een brasserie in het bezoekerscentrum. Parkeren Transferium Rheden of Lappen Deken De Steeg.Openbaar Vervoer NS Rheden, Dieren.