Zo goed mag het niet gaan

Steef van Gorkum: De twee jaar nadat. Lemniscaat/ ABCyourself, 175 blz. € 12,50. 16+

‘Vroeger was dit makkelijker,’ laat Steef van Gorkum (1990) zijn hoofdpersoon Thijs denken. ‘Dan sprak je gewoon af in een hip chatprogramma, of beter nog: je sprak helemaal niet af, maar wachtte tot je elkaar daar toevallig trof.’ Je weet dat je met een nieuwe schrijversgeneratie te maken hebt wanneer MSN, het hippe chatprogramma van nog geen decennium geleden, beschreven wordt als iets dat lang achter ons ligt. Tegelijk zegt het iets over Thijs, voor wie de tijd niet langzaam genoeg kan gaan. Iedere dag voelt hij met tegenzin de afstand tot ‘vroeger’ groeien.

Thijs’ vader kwam op een ochtend om het leven, toen hij op vakantie ging zwemmen. Dat sterfgeval staat evengoed wél als niet centraal in De twee jaar nadat. Zo gaat dat vaak met rouw: het leven gaat gewoon door, terwijl er ook een leven tot stilstand is gekomen. Precies dat maakt de situatie voor Thijs onverdraaglijk – er gaan zelfs dingen goed in zijn leven, terwijl het nu, erná, toch slecht zou horen te gaan? Hij verbreekt de relatie met een lief meisje snel weer, omdat het te goed gaat.

Bloedirritant, maar dat is spannend aan Van Gorkums young adult-roman: hij laat de onplezierigste kanten van zijn hoofdpersonage zien. Thijs is onwrikbaar overtuigd van zijn gelijk. Als klein kind kon hij het niet verdragen dat er niet 100 maar 60 seconden in een minuut bleken te gaan. ‘Je kunt de Bijbel niet lezen in soundbites,’ is een illustratieve soundbite over hoe hij zijn geloof belijdt, ook een veelzeggend motief: alles moet ingepast worden in ‘hoe het hoort’.

Van Gorkum komt uit de school van ABCyourself, een online kweekvijver voor jong schrijftalent. De eerder uitgegeven ABCyourself-boeken waren stukjesbundelingen die het meer van stijl moesten hebben dan van coherentie. Het omgekeerde geldt voor De twee jaar nadat, waarvan het leeuwendeel niet eerder een column was. Je ziet Van Gorkums columnervaring er soms aan af: de hoofdstukken zijn kort, zijn stijl is bondig, de gebeurtenissen exemplarisch voor het grote verhaal.

Dat grote verhaal is geslaagd in De twee jaar nadat. Van Gorkums boek is een slimme en effectieve combinatie van een young adult-roman en rouwliteratuur: Thijs weigert op te groeien én hij weigert verder te gaan met zijn leven – en dat komt natuurlijk vrijwel op hetzelfde neer.

Op de details mag wel wat meer gelet worden: de beste vrienden van Thijs krijgen als personages weinig reliëf en iets te veel metaforen gaan de mist in (‘De stilte flikkert als kristal boven onze conversatie. Hij is prachtig, maar hij mag nooit breken, nooit.’). Voor iemand die begon als kortebaanschrijver lijkt dat een ironische conclusie, maar het verraadt in elk geval potentie voor de toekomst.

    • Thomas de Veen