'Wij willen geen gekke apenseks op straat'

Radicale moslims hadden liever de Koran gehad dan de nieuwe grondwet. Maar zij zeggen te hebben ingeschikt voor de stabiliteit van het land.

An Islamist Egyptian protester shouts holding a Koran during a protest of hundreds of Salafists gather for the enforcement of Islamic sharia law at Tahrir Square in Cairo November 9, 2012. REUTERS/Mohamed Abd El Ghany (EGYPT - Tags: POLITICS CIVIL UNREST RELIGION TPX IMAGES OF THE DAY) REUTERS

Wie zich afvraagt of de nieuwe Egyptische grondwet een eerste stap is naar een islamitische republiek moet gewoon zijn oor te luisteren leggen op een betoging van fundamentalisten. Leiders van de Moslimbroederschap als Essam al-Erian zeggen in New York wel dat deze grondwet „niet de Koran” is, maar naar de eigen achterban toe klinkt de boodschap heel anders.

„Wij zijn voor deze grondwet omdat wij geen gekke apenseks willen in de straten van Egypte”, zegt Mohamed Ali Halem, ingenieur, tijdens een betoging bij de Rabaa al-Adaweya moskee in Kairo op dinsdag.

Wanneer de Moslimbroederschap oproept tot dit soort betogingen is dat altijd onder de leus van de shari’a en de legitimiteit. Voor mensen als Ali Halem is het heel duidelijk waarom hij hier is: om de shari’a, het islamitisch recht, te verdedigen. „Het probleem is niet de grondwet maar dat wij hier in Egypte mensen hebben die een scheiding tussen staat en religie willen”, zegt hij.

Op het podium zegt een prediker dat „deze grondwet ons op de weg zet naar het islamitisch recht, weg van de staat”. En: „Wij zijn bereid ons bloed te vergieten voor onze religie.” De menigte antwoordt enthousiast met „Dostour, hurriya, shari’a islamiya!” (voor grondwet, vrijheid en het islamitisch recht).

Eén gevolg van de confrontatie over de grondwet is dat de fundamentalisten de rangen hebben gesloten. Toen in november zo’n tienduizend salafisten betoogden op het Tahrirplein werd daar juist opgeroepen om nee te stemmen tegen de grondwet omdat die niet ver genoeg ging in het toepassen van de shari’a. De salafisten namen geen genoegen met de „adviserende rol” die de grondwet toekent aan Al-Azhar, de hoogste sunnitische autoriteit.

„Dat klopt”, zegt Hassan al-Naggar, een professor aan Al-Azhar, „maar wij hebben bereikt dat er een artikel aan de grondwet is toegevoegd waarin Al-Azhar de principes van de shari’a toelicht. Daar zijn wij voorlopig tevreden mee.”

Al-Naggar zit in een bedoeïenentent voor Media City, een complex in de chique buitenwijk 6 Oktober waar de meeste privé tv-zenders zijn gevestigd. Sinds 7 december houden salafisten hier een zitstaking tegen de media die volgens hen gefinancierd worden door oudgedienden van Mubaraks regime en „het buitenland”.

Ze zeggen dat ze niemand verhinderen om naar het werk te gaan maar het personeel moet wel langs een slagboom die bemand wordt door een salafist met een grote stok. Een open vrachtwagen vol woest uitziende bebaarde mannen rijdt rondjes op het parkeerterrein onder luid geroep van: „God is groot!”.

Het is de ergste nachtmerrie voor wie bang was dat de Egyptische revolutie zou leiden tot een machtsovername door de fundamentalisten. Een delegatie van tv-presentatoren hield deze week een optocht naar het gebouw van de staatstelevisie om te klagen dat de salafisten hun het werk onmogelijk maken.

In de tent zitten de leiders van de zitstaking bij te komen van de lunch: een meegebrachte kameel die ze de avond tevoren hebben geslacht. Nahdi Ibrahim, een islamitische geleerde, geeft toe dat hij niet goed begrijpt wat de oppositie wil.

Ibrahim zucht. „Eerst komen ze met de democratie, en als de mensen dan voor president Morsi stemmen, willen ze niets meer weten van democratie. En wat als de meerderheid van de Egyptenaren die shari’a wil?”

Het is duidelijk dat democratie niet echt hoefde voor salafisten als Ibrahim en Al-Naggar. Zij zien de grondwet als concessie aan de seculieren. Veel liever hadden ze de Koran in plaats van de grondwet gehad. Ibrahim: „Maar we hebben een compromis gesloten voor de stabiliteit van het land.”