Voetballer verdwijnt in Kaïro

Parker Bilal: De donkere straten van Caïro. Vert. Kathleen Rutten. De Geus/Oxfam Novib, 413 blz. € 22,95 ****

Het is enigszins bevreemdend als ngo’s zich opwerpen als co-uitgever. De thriller De donkere straten van Caïro van de Soedanees Jamal Mahjoub, alias Parker Bilal, wordt verkocht onder het label van Oxfam Novib; kennelijk is dat een ‘merk’ geworden. Ironisch is dat deze uitmuntende thriller veel kritiek spuit over het oneindig commercialiseren van van alles en nog wat. Nu eens speelt die zich niet af in het Westen maar in het Kaïro van 1998, kort na de bloedige islamistische aanslagen bij Luxor waarbij tientallen toeristen en Egyptenaren werden afgeslacht. De Moslimbroederschap is nog niet aan de macht, maar roert zich. Ex-inspecteur Makana die thuisland Soedan ontvluchtte vanwege het islamistische schrikbewind daar, beziet het vanaf zijn awama in Kaïro met woede en schrik.

Een awama blijkt een met het tij meedeinend vlot te zijn met daarop een gammel krot waarin je woont; het drijft aan de stedelijke oever van de Nijl. Het is een van de ontelbare nieuwe dingen die je en passant – nooit opzichtig – leert van dit boek, net als dat Egyptenaren ontbijten met tuinbonen en olijfolie.

Makana heeft vrouw en dochter verloren aan het Soedanese geweld en probeert nu, zeven jaar later, vooral niet gek te worden en door te leven, zichzelf op de been houdend met detective-achtige klusjes die de huur opleveren. Op een dag wordt Makana ontboden door gangster/ondernemer Hanafi, wiens intens commerciële en zinledige imperium de helft van de Egyptenaren in vervoering brengt. Stervoetballer Adil Romario is de icoon van dit glitter-rijk, een gevierd man in de media; in werkelijkheid een holle jongeman met een ellendig verleden. Maar wel cruciaal voor Hafani’s rijk, en hij is spoorloos verdwenen.

Parker Bilal laat niets heel van de commerciële tv-ledigheid waarmee de helft van Egypte zich inlaat en van de andere islamistische helft ook niet. De woede over het verkwanselen van eigen cultuur en tradities via het klonen van het Westen en de even hedonistische, afschuwelijk wrede tegenreactie van het islamisme zindert door het boek. Maar ook een merkbaar oprechte liefde voor de regio want Bilals personages, vooral Makana, zijn mooi uitgewerkt – helderder dan gewoonlijk in thrillers – en de vrouwelijke personages zijn opvallend teder geschreven.

De donkere straten van Caïro is een in prachtig proza verteld en soepel vertaald verhaal dat vanaf de eerste bladzijden intrigeert. Makana’s zoektocht naar de verassende waarheid achter de verdwijning van de voetballer is hogelijk aan te raden voor wie moe wordt van alle Amerikaanse en Scandinavische thrillers. Verwacht geen cultuurrelativisme of politiek-correct geneuzel: dit is een rauwe, poëtische en soms gewelddadige moderne thriller.

    • Robert Gooijer