‘Vertrek Monti is vreselijk’

Oud-premier Martens van België organiseerde gisteren dat Europees centrum-rechts Monti steunde – níét Berlusconi.

De Italiaanse oud-premier Silvio Berlusconi, die net de regering van Mario Monti had laten vallen, wist dat hij niet heel hartelijk zou worden ontvangen in Brussel. Daar vergaderde gistermiddag de Europese Volkspartij (EVP), waar Berlusconi’s partij bij hoort, net als het CDA, en de CDU van Angela Merkel.

Berlusconi had zich al heel lang niet laten zien op EVP-vergaderingen in Brussel, maar nu was het anders: hij wil weer premier worden van Italië en hij had, zei hij later, met plezier gelezen wat er op de voorpagina’s van Europese kranten stond: ‘Berlusconi keert terug, Europa siddert.’

Berlusconi wist niet dat de EVP de avond vóór de bijeenkomst een crisisvergadering had gehouden over zijn komst. En dat EVP-voorzitter Wilfried Martens, oud-premier van België, een list had bedacht.

Volgens de statuten van de partij heeft Berlusconi het recht om op de vergaderingen te zijn. Hij kon ook niet uit de EVP worden gezet, zoals CDA-fractieleider Sybrand van Haersma Buma graag wil. Maar hij kon, vond Martens, wel worden geneutraliseerd – door een andere gast: Mario Monti, premier van Italië.

In het grootste geheim had Martens Monti uitgenodigd. Het was niet de bedoeling dat Berlusconi erover zou horen en zou wegblijven: dan zou hij de boodschap missen van de Europese christen-democraten.

Na de bijeenkomst, in de Académie royale de Belgique, vertelt Martens over het effect dat zijn verrassingsmanoeuvre had: „De Europese christen-democraten hebben massaal hun steun aan Monti uitgesproken. We willen ons niet met de binnenlandse politiek van Italië bemoeien, maar de maatregelen die Monti heeft genomen, zijn belangrijk voor de hele eurozone. Hij heeft mensen het vertrouwen teruggegeven. Berlusconi zei tegen ons wat hij al eerder: als Monti kandidaat-premier voor centrum-rechts is, zal hij hem steunen. Wij vonden het belangrijk om dat nog eens te horen.”

Uw doel was: aan Berlusconi duidelijk maken dat niet hij maar Monti de steun heeft van de christen-democraten in Europa?

„Ja.”

De Europese christen-democraten steunen dus niet één van hun ‘eigen’ mensen, maar een apolitieke leider?

„Het zou een verschrikkelijk en enorm verlies zijn als Monti van het Italiaanse politieke toneel verdwijnt. Hij heeft de maatregelen genomen die dringend nodig waren. Herman Van Rompuy (EU-voorzitter) had in de vergadering nog een sterke inbreng, hij zei: ‘We hebben nu relatief stabiliteit in Europa. We hebben goede hoop dat er weer zal worden geïnvesteerd, dat mensen hun geld weer gaan uitgeven.’ ”

Is er voor Berlusconi dan nog wel een plaats in de Europese Volkspartij?

„Als hij staat voor de waarden die wij verdedigen wel. Wij geloven in Europese integratie, wij zijn voor beleid dat leidt tot een federaal Europa en wij staan voor een sociale markteconomie. Zo lang hij dat allemaal verdedigt, is er geen probleem. Het is in elk geval technisch niet mogelijk hem uit de partij te zetten.”

Volgens Italiaanse media hebben de christen-democratische leiders aan Monti een oproep gedaan om terug te keren als premier. Klopt dat?

„Wij kunnen niet bepalen hoe de uitslag van de Italiaanse verkiezingen zal zijn. De Italianen gaan daar zelf over. Maar het is duidelijk dat wij het beleid van Monti goed vinden voor heel Europa. Als je daar goed naar luistert, weet je wat het betekent: dat wij hem vragen om te blijven.”