Stadsbus achtervolgt stadsbus in Rio de Janeiro

Zodra ik op het opstapje sta, sluiten de deuren van de bus zich achter mij. Met heftige schokken schiet hij vooruit. Ik weet net te voorkomen dat ik val. De chauffeur scheurt alsof zijn leven er van af hangt.

Op mijn bestemming, een winkelcentrum in Rio de Janeiro, is het een gekrioel van bussen. De mijne wordt parallel aan een andere geparkeerd, midden op de weg. Een tiental mensen moet er uit. Ik ben de laatste en voor mij is een oudere vrouw bezig uit te stappen. Maar voordat zij haar voet op de grond heeft gezet, begint bus naast ons te rijden. Vlug stapt zij weer naar binnen. Het gevaarte zoeft rakelings langs haar.

Onze chauffeur sluit de deuren en zet de achtervolging in. De vrouw houdt zich ternauwernood staande. Wat is dit nu weer, vraag ik me af, terwijl onze bus naast de andere begint te rijden en onze chauffeur nadrukkelijk boze gebaren maakt naar zijn collega. Waar ga we in godsnaam naar toe?

Bussen in Rio de Janeiro kunnen levensgevaarlijk zijn. In de stad hebben gemiddeld drie busongelukken per dag plaats. Daarbij vallen regelmatig doden. Uit een recent onderzoek bleek dat er tussen maart en oktober dit jaar 46 mensen door busongelukken zijn omgekomen. In diezelfde periode raakten meer dan 1.180 mensen gewond.

Op 25 oktober werd er een record gevestigd. Op deze dag gebeurden er zeven ongelukken waarbij twaalf bussen betrokken waren. In totaal raakten 61 mensen gewond en een persoon kwam om het leven. Bij een van de ongelukken was een 56-jarige chauffeur gewoon door rood gereden en frontaal op een andere bus geknald.

Rode stoplichten worden vaak genegeerd door bussen. En hoewel er officiële haltes zijn, stoppen ze er vaak er niet. Sommige chauffeurs verminderen even vaart op een paar meter van de halte. Dan gaan de deuren kortstondig open, net lang genoeg voor de passagiers die snel ter been zijn en op tijd reageren.

Toch is de bus het meest gebruikte openbaar vervoer in de stad. De lijnen zijn in handen van particuliere bedrijven. De chauffeurs maken lange dagen. Een dubbele dienst draaien van veertien uur is niet ongewoon. Ze vangen een premie als ze een bepaald aantal betalende passagiers per rit meenemen. Ouderen en schoolkinderen zijn minder interessant: zij reizen gratis of met korting.

Roekeloze of vermoeide chauffeurs zijn overigens niet het enige gevaar. Zo was begin dit jaar een stadsbus zelfs de locatie van een verkrachting. Een 43-jarige man had het voor elkaar gekregen een meisje van twaalf op de achterbank te verkrachten, zonder dat iemand het doorhad. Toen de verdachte een paar weken later opnieuw een meisje, dit keer van vijftien, in de bus benaderde, kregen de dienstdoende chauffeur en conducteur argwaan. Zij grepen de man en wisten hem uit te leveren aan de politie, net op tijd om een lynchpartij door een menigte op straat te voorkomen.

Met regelmaat is de bus ook het doelwit van overvallers. Soms loopt dat uit de hand, zoals in augustus vorig jaar. Drie criminelen waren ingestapt, maar op de een op andere manier was de politie al van hun plannen op de hoogte gesteld. Ineens waren sirenes van de politieauto’s aan alle kanten te horen. De mislukte overal liep daarop uit op een gijzeling van meer dan twintig mensen in de bus. En dit op de drukke Avenida Presidente Vargas in het zakencentrum van Rio de Janeiro.

Mijn buschauffeur rijdt ook naar een plek die niet op de route ligt, maar dat doet hij omdat hij boos is op zijn collega. Pas als hij hem heeft ingehaald en weet af te snijden, waardoor de andere bus niet meer verder kan, stopt hij. Op meer dan 500 meter van mijn bestemming, mogen ik en de dame op leeftijd tot onze opluchting eindelijk uitstappen.