Rusland voorziet val van bondgenoot Assad

Rusland heeft geen vertrouwen meer in de toekomst van het Syrische bewind van president Assad. Voor het eerst sinds het begin van de opstand in maart 2011 in Syrië heeft een hoge Russische functionaris gepreludeerd op Assads val.

„We moeten de feiten onder ogen zien. De tendens is dat het regime steeds meer controle verliest. Helaas kan een zege van de oppositie niet uitgesloten worden”, zei onderminister Michail Bogdanov van Buitenlandse Zaken gisteren in een sessie met de ‘Maatschappelijke Kamer’, een orgaan naast de Doema waarin prominente, door het Kremlin benoemde, burgers zitting hebben.

Het Amerikaanse State Department toonde zich tevreden dat Rusland „eindelijk erkent” dat Assads dagen zijn geteld. Voor de Russische regering was dat vandaag aanleiding te ontkennen dat Bogdanov zou zijn afgeweken van Ruslands „principiële positie” dat de Syrische burgeroorlog alleen met politieke middelen kan worden „gereguleerd”.

De prognose van Bogdanov wijst er niettemin op dat Rusland zich voorbereidt op de val van het Assad-bewind. Zijn mededeling gisteren dat het ministerie is begonnen met een evacuatieplan voor Russische burgers in Syrië, illustreert ook dat Moskou geen beslissende rol voor zichzelf weggelegd ziet.

Dinsdag hintte een leider van de regeringspartij Verenigd Rusland er ook al op dat Assad de greep op het land kwijt is. „Helaas is onze invloed op de Syrische leiding heel gering”, zei parlementariër Vladimir Vasiljev, fractievoorzitter in de Staatsdoema.

Rusland heeft de Syrische regering steeds de hand boven het gehouden. Onder meer door in de Veiligheidsraad de Westerse sancties tegen het regime, samen met China, te vetoën. Minister Lavrov van Buitenlandse Zaken trok evenmin consequenties uit zijn verschillende mislukte pogingen de strijdende partijen te bewegen tot een politieke oplossing. Moskou hield zo lang vast aan non-interventie omdat Syrië de enige Russische bondgenoot in de regio is, zowel politiek als economisch.

Tot de opstand begon heeft Syrië, in ruil voor kwijtschelding van schulden gemaakt tijdens de Koude Oorlog, voor zeker 1,5 miljard dollar aan Russische wapentuig (zoals vliegtuigen, luchtafweergeschut) aangekocht. De Russische marine beschikt bovendien over een vlootbasis bij Tartus aan de Middellandse Zee.

De prognoses van Vasiljev en Bogdanov betekenen niet dat het buitenlandse beleid verandert. In Moskou circuleert een concept van een herziene doctrine waarin Rusland zich als „oase van rust en veiligheid” een „unieke rol” in de wereld toedicht.