‘Het wordt tijd dat iemand weer aan de Italianen gaat denken’

Het befaamde

San Raffaele ziekenhuis in Milaan staat symbool voor Italië. Na allerlei malversaties moet er gesaneerd worden. „Zijn we over een paar jaar nog zo goed?”

Het San Raffaele is een van de beste ziekenhuizen van Italië, maar van buiten ziet het er al weken uit als een kraakpand. De hoofdingang hangt vol spandoeken, er wapperen vakbondsvlaggen en voor de deur kamperen werknemers van het ziekenhuis in groene iglotentjes. Ook patiënten betogen mee: uit tientallen ramen hangt beddengoed.

Het academische ziekenhuis in een voorstad van Milaan is in opstand tegen het ontslag van 244 werknemers. De reorganisatie is nodig omdat het prestigieuze hospitaal met een hoge schuldenlast kampt. Die bouwde het op door het mismanagement en waarschijnlijk het criminele handelen van de oprichter, Luigi Verzé. Deze controversiële priester-zakenman was tot zijn overlijden in december 2011 een goede vriend van ex-premier Silvio Berlusconi. De neergang van San Raffaele heeft verscheidene van diens partijgenoten in problemen gebracht.

Uiteindelijk werd het ziekenhuis gedwongen verkocht aan een ondernemer die al achttien ziekenhuizen in de regio Lombardije bestiert. Deze Giuseppe Rotelli grijpt nu hard in om het San Raffaele financieel gezond te krijgen. Hetzelfde lot trof Italië zelf. In november 2011 werd Berlusconi door de financiële markten tot aftreden gedwongen. De miljardair en mediamagnaat werd op voorspraak van Europa opgevolgd door de technocraat Mario Monti. Aan de oud-eurocommissaris de taak Italië van een bankroet te redden.

Berlusconi’s terugkeer forceerde een crisis. De verkiezingen, aanvankelijk gepland voor april, worden nu waarschijnlijk vervroegd naar februari. De vraag hoe Italië na Monti’s bewind verder moet, moet hierdoor enkele weken eerder worden beantwoord.

Angelo Parmeggiani is niet blij met de terugkeer van Berlusconi. Hij vindt het wel goed dat de politiek het binnenkort weer voor het zeggen krijgt, zegt hij in de wachtkamer van het San Raffaele. „Berlusconi maakt geen kans dit keer. Hij doet dit omdat hij alleen denkt aan zijn zakelijke belangen. Maar het wordt ook tijd dat iemand weer aan de Italianen gaat denken. En niet alleen aan Brussel en de internationale investeerders.”

Parmeggiani is in het ziekenhuis om zijn hoogbejaarde vader te vergezellen. Die zit met zijn kin op de borst te slapen in een rolstoel. „Voorheen stonden rolstoelen hier voor je klaar bij de parkeergarage. Nu heb ik er een moeten regelen.” Parmeggiani ziet dit als gevolg van Monti’s bezuinigingen, die zich onder meer richten op beteugeling van de snel stijgende zorgkosten. „Er valt echt wel te bezuinigen op onze zorg. Maar Monti snijdt te bruusk. Hij heeft niet de tijd genomen om gericht te kijken waar geld verspild wordt.”

Een oudere vrouw die wacht op de uitslag van een hartonderzoek steekt een tirade tegen Berlusconi af. De belastingverhogingen en bezuinigingen waarmee de regering-Monti de burgers heeft geconfronteerd, wijt zij aan het wanbeleid van zijn voorganger Berlusconi. „Nu zegt hij dat hij Italië wil komen redden. Hoe onverantwoordelijk! Zijn optreden schaadt het hele land. Binnen een etmaal kan hij 24 keer van gedachten wisselen. Hij noemt zich onmisbaar, als een dictator.”

Ook laboratoriumanaliste Milena Tresoldi, die de wacht houdt in de partytent die de medische vakbond USI heeft opgezet, is ongerust. Verzé, oprichter van het ziekenhuis, was een controversiële figuur, zegt Tresoldi. Een weldoener met duistere handeltjes. Het begon al met grond die hij kocht voor de bouw van het ziekenhuis. Bij deze omstreden aankoop leerde hij in de jaren zeventig projectontwikkelaar Berlusconi kennen, die destijds even verderop de woonwijk Milano Due liet verrijzen.

Vervolgens bouwde hij rond het ziekenhuis een miljardenimperium met activiteiten zonder enige link naar de medisch wereld: van vastgoed op Sardinië tot onderzoek naar een pitloos druivenras in Brazilië. Uiteindelijk ging Verzé failliet, met een persoonlijke schuldenlast van 1,5 miljard euro. „Maar ondertussen bouwde hij wel aan een fantastisch hospitaal met uitmuntende zorg.”

Volgens de vakbonden zal de nieuwe eigenaar Rotelli de topzorg afbreken. Het personeel heeft aangeboden een salarisverlaging van 7 procent te accepteren om de ontslaggolf te voorkomen. Zonder succes. Tresoldi: „Probleem is dat we niet weten of we zo’n goede naam hadden dankzij de corruptie en politieke connecties van Verzé, of dat dit verdiend was.”

Monti consulteerde vorige maand nog de oogarts van het San Raffaele. Berlusconi liet zich er verzorgen nadat hij een beeldje tegen zijn hoofd had gekregen. Tresoldi: „De echte test voor hoe goed we zijn, is of zij over een paar jaar ook nog komen.”

    • Merijn de Waal