De poppenkast achter de talentenjacht

Het is geen aanklacht tegen The Voice Kids. Maar de film Bente’s stem van Marijn Frank maakt wel duidelijk dat eraan deelnemen niet alleen rooskleurig is.

Prague, Czech Republic --- Empty Stage --- Image by © Michael Prince/Corbis © Michael Prince/Corbis

Meisjes van elf dromen groot. Bente wil „dat mensen haar kennen”. Dat ze een platencontract krijgt. En het is niet eens een irreële droom, want de Amerikaanse producer van Lady Gaga heeft de filmpjes op YouTube gezien waarop Bente zingt met haar gitaar. Hij heeft haar uitgenodigd om naar de VS te komen. De kans van haar leven. Maar het mag niet van haar moeder. Te jong.

Documentairemaakster Marijn Frank volgde Bente afgelopen jaar tijdens een Kids & Docs Workshop van het documentairefestival IDFA en het Mediafonds, waarmee documentaires voor kinderen worden gemaakt. Ze zag het meisje voor het eerst bij de klimhal, en wist aanvankelijk niet dat ze ook goed kon zingen. „Soms ontmoet je iemand, van wie je meteen weet: die heeft iets. Mijn intuïtie zei dat ik haar beter moest leren kennen.”

Al gauw blijkt dat Bente mee wil doen aan The Voice Kids, de kindervariant van het RTL-programma The Voice of Holland. Dat mag wel van haar ouders; minder imponerend dan Amerika. „Bente en ik lijken op elkaar”, vertelt Frank in haar Amsterdamse woonboot, vlak naast de klimmuur. „Ik was ook een bijdehand en tegelijkertijd kwetsbaar en jongensachtig meisje.”

Frank volgt Bente vanaf haar eerste stappen in het programma – vóór de Blind Auditions die op televisie de eerste kennismaking met de kandidaten lijken, zijn er namelijk al meerdere voorrondes zonder camera geweest. Bente is goed. Dus ze komt steeds verder. Vlak voor de grote finale strandt ze. „Ik denk dat ik niet genoeg op mijn gevoel heb gezongen”, zegt ze als een volleerd talentenjachtkandidaat.

De jeugddocumentaire Bente’s stem, zondag op Nederland 3, geeft een knap inkijkje in de belevingswereld van een elfjarige die wordt meegesleept in de maalstroom van een tv-programma. Bente heeft weinig vrienden op school; wat ze verklaart met de opmerking „van buiten zie ik er normaal uit, maar van binnen zie ik er anders uit”. Door haar deelname aan de populaire tv-show kantelt haar positie in de klas. Ineens wil iedereen met haar spelen. Bente doorziet dat goed. „Als ik niet had meegedaan, zou ik niet zo worden begroet. Nooit.”

Tegelijkertijd zie je in de film haar enthousiasme over het programma afnemen. Bente mag dan elf jaar zijn, ze is kritisch op het pak contracten dat ze heeft gekregen van RTL. „Als je niet door bent, moet je op het podium een pokerface houden en pas als je backstage bent, mag je huilen. Raar”, oordeelt ze. Ze moet een lied zingen dat haar niet ligt. En haar coaches Nick en Simon, op wie ze zich zo had verheugd, ziet ze nooit. „Het valt me op dat ze er alleen zijn als de camera’s er zijn. Dat is ook weer een mysterie.”

Die kritische houding kwam echt uit haarzelf, en was niet ingefluisterd, vertelt Frank. Ze heeft zich als tv-maker ook verbaasd over de geringe rol van de ‘coaches’. „Dat had ik niet aan zien komen, dat ze er alleen bij de opnames zouden zijn.” Toch wil Frank geen oordeel vellen over The Voice Kids. „De film is geen aanklacht. Het is Bente’s zoektocht naar haar identiteit als meisje, en als zangeres.” Wel vindt Frank het belangrijk dat de film duidelijk maakt dat meedoen aan een tv-programma niet alleen rooskleurig is. „Achter de schermen gebeurt zo veel. Het is een poppenkast, en daar hebben kinderen vaak geen weet van.”

De poppenkast wordt in de documentaire scherp duidelijk op het moment dat Bentes moeder voor de camera haar dochter mag verrassen met de boodschap dat ze door is naar de eerste ronde. „Hallo, ik ben de moeder van Bente en...” De regisseur van The Voice kapt haar telkens hardvochtig af. „Ja, en nu zónder hallo!” Je ziet bij elke ‘cut’ de spontaniteit verder wegsijpelen.

Zijn strakke regie contrasteert met de rustige, intieme beelden van Frank, die Bente vaak zonder crew in haar eentje filmt op haar kamer, of liggend in bed. Producent Talpa gaf geen toestemming om achter de schermen bij The Voice Kids te draaien, zegt Frank, maar dat vindt ze ook niet nodig. Hoe Bente thuis oefent en contempleert op de show is minstens zo veelzeggend.

De film roept vragen op over hoe ver je als ouders moet meegaan in de ambities van je kind. Wanneer Bente is afgevallen merkt haar vader opgelucht op blij te zijn „dat we weer rust in da house hebben”. Voorlopig dan, want wie weet hoe haar carrière gaat verlopen – sterrendom ligt immers tegenwoordig ook voor kinderen binnen handbereik. „Ieder kind wil beroemd worden, maar in mijn jeugd had je alleen Kinderen voor Kinderen”, zegt Frank. „Nu zet je een filmpje op YouTube en kun je ontdekt worden. Kinderen van nu zijn zich daar heel bewust van. Het is op dat punt een andere generatie.”

De documentaire Bente’s stem (VPRO)is zondag te zien: Ned. 3, 17.10-17.45 uur