De politie staat weer klaar in Moskou

Morgen wordt een ‘mars van de vrijheid’ gehouden in Moskou. De mars is verboden. De regering vreest een revolutiecomplot.

Riot police form a line during a protest by opponents of Vladimir Putin, Russia's prime minister, in Moscow, Russia, on Monday, March 5, 2012. Thousands of protesters rallied in central Moscow's Pushkin Square the day after Putin claimed victory in a presidential election that international observers said was unfair. Photographer: Alexander Zemlianichenko Jr./Bloomberg Bloomberg

Moskou. De politie zal weer massaal klaarstaan om de ‘provocateurs’ eruit te vissen, morgen bij de volgende verboden ‘mars van de vrijheid’ van de Russische protestbeweging in Moskou. Bij de laatste betoging, in september, waren er zo’n zevenduizend agenten op de been.

Destijds was er voor al die agenten lang niet genoeg werk: de meeste van de enkele tienduizenden betogers wachtten het einde van de mars niet af. Het vuur leek eruit. Waarom morgen dan toch weer zoveel oproerpolitie op de been? Wat heeft de macht nog te vrezen van een optocht van met vlaggen wuivende nationalisten, liberalen en neocommunisten?

De burgemeester van de Russische hoofdstad lijkt er vooral op gebrand om rellen, zoals die ontstonden na een protestmars in mei, te voorkomen. Maar het Kremlin lijkt vooral te vrezen dat de overgebleven harde kern van de protestbeweging alsnog de financiële middelen vindt om de onvrede die leeft onder die Russen die niet op Poetin stemden (zeker 36 procent) opnieuw tot leven te brengen.

De televisiezender NTV, loyaal aan de regering, zegt bewijs te hebben gevonden dat naar Londen uitgeweken Russische oligarchen de meest linkse van de protestleiders aansturen en (willen) financieren. Het contact met deze Sergej Oedaltsov, zo werd in een reportage verteld, loopt via een Georgische parlementariër, Givi Targamadze, die ook betrokken zou zijn geweest bij de kleurenrevoluties in Georgië, Oekraïne en Kirgizië.

NTV toonde opnames met verborgen camera, waarin Targamadze tegen Oedaltsov en zijn kompanen zegt: „We hebben een beetje een belachelijk idee, het is té, dat wil zeggen, avontuurlijk. Maar ik vind het wel een leuk idee. Namelijk gewoon proberen in Kaliningrad de macht te grijpen.” (Kaliningrad is de Russische enclave die ligt ingeklemd tussen Litouwen en Polen.) „Wat het gave aan die situatie is? Ze moeten dan extra mensen sturen. Maar hoe? Ze moeten immers via territorium van de NAVO.” Oedaltsov reageert: „Als je het goed doet, doe je Kaliningrad, Moskou, Vladivostok en nog een paar plekken.”

Een kleurenrevolutie in Rusland? Volgens de Nationale Recherche stapelt het bewijs voor het revolutiecomplot zich op. Oedaltsov (35) is niet de populairste rebel – bij door de protestbeweging zelf georganiseerde verkiezingen eindigde hij op plaats twintig. Maar over andere, populairdere protestleiders, zoals corruptiebestrijder Aleksej Navalny, maakt het Kremlin zich wel zorgen.

De boodschap is duidelijk: neem geen geld aan uit het Westen. President Poetin sprak zich deze week ineens mild uit over de deelnemers van de straatprotesten zelf, onder wie zich volgens hem ook verstandige mensen bevinden. „Buitenlandse inmenging in binnenlandse aangelegenheden” zal echter niet worden getolereerd, zei hij eergisteren in zijn jaarlijkse toespraak van 12 december tot de natie.

Wie geld aanneemt van buitenlanders kan hier geen politicus zijn, aldus de president. „En criminelen ook niet”, voegde Poetin eraan toe. In zijn toespraak eiste Poetin ‘patriottisme’ van alle maatschappelijke geledingen. Het onderwijs dient niet alleen kennis over te dragen, maar ook de „opvoeding van de jeugd” in de lijn met „onze duizendjarige geschiedenis” ter hand te nemen. En vrouwen moeten worden aangemoedigd om meer kinderen te krijgen. Over vier jaar moet „de norm in Rusland een gezin met drie kinderen zijn”, vindt Poetin.

Intussen vonden er deze week opnieuw huiszoekingen plaats bij leden van de protestbeweging en bij de maker van een serie korte internetfilmpjes over het protest. De regisseur heeft zijn project nu stilgelegd. Voor zover de huiszoekingen en het grote aantal agenten op de demonstraties niet uit angst voor een revolutie voortkomen, werken ze in elk geval ontmoedigend. Twee Amerikaanse instellingen (USAID en het National Democratic Institute) die financiële hulp geven aan Russische maatschappelijke organisaties die de democratische waarden van de VS delen, hebben Moskou recentelijk verlaten.

    • Thalia Verkade