Angela Merkel trapt hele avond op de rem

Weer waren er weinig wereldschokkkende besluiten op een eurotop. De plannen van Herman Van Rompuy komen over een half jaar terug.

DEN HAAG - 'We zullen allemaal misschien wat moeten bewegen, zei minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën woensdag in de Tweede Kamer. Hij zei dit nadat de EU-ministers afgelopen nacht er niet in waren geslaagd een akkoord te bereiken over de uitbetaling van de volgende termijn aan noodsteun aan Griekenland. Dijsselbloem liet weten zich in elk geval niet te laten opjagen.

Dat de Europese regeringsleiders gisteren op een top in Brussel klinkende besluiten zouden nemen, lag niet in de lijn der verwachting. Misschien was dat ook wat veel gevraagd, na een week waarin de Europese Unie de Nobelprijs voor de Vrede in ontvangst nam, eurolanden besloten Europees bankentoezicht in te stellen én Griekenland eindelijk achterstallige leningen te verstrekken.

Toen de regeringsleiders vannacht rond twee uur hun besprekingen over de toekomst van de muntunie staakten, waren er weinig wereldschokkende besluiten. Maar er rolden wel deadlines uit voor nieuwe stappen op weg naar een Europese bankenunie. Die stappen zijn niet eenvoudig, ook politiek niet. Zo moet er in maart 2013 een akkoord liggen over een Europees systeem om bankfaillissementen te voorkomen en af te wikkelen. In maart moeten regeringsleiders ook een besluit nemen over het harmoniseren van nationale depositogarantiesystemen. En ten derde moeten zij, ook in maart, een soort reglement opstellen voor directe herkapitalisatie van banken in de eurozone door het euronoodfonds ESM.

Andere maatregelen die Europees president Herman Van Rompuy onlangs had voorgesteld om de muntunie steviger te maken – zoals een begrotinkje voor eurolanden – schoven de regeringsleiders voor zich uit. Tot zijn onvrede zal Van Rompuy pas in juni 2013 voorstellen doen over hoe en wanneer regeringsleiders hierover kunnen besluiten. Het uitstel kwam er, zeggen betrokkenen, grotendeels omdat de Duitse bondskanselier Angela Merkel in september verkiezingen heeft en geen electorale risico’s wil nemen met baanbrekende Europese besluiten. Merkel „trapte de hele avond op de rem”, zegt een van de aanwezigen. „Dan zie je hoe het Europa van tegenwoordig functioneert: als Duitsland iets niet wil, gebeurt het gewoon niet.”

Van Rompuy legde achteraf de nadruk op „de goede week” die Europa achter de rug had. „Er moet nog veel gebeuren”, zei hij, „maar ons harde werk van afgelopen jaar werpt zijn vruchten af.” José Manuel Barroso, voorzitter van de Commissie, zei dat „lidstaten zich liever concentreren op wat er nu moet gebeuren”, dan op moeilijke maatregelen op termijn zoals eurobonds of een begroting.

Twee onderwerpen namen veel tijd in beslag. De ene was de Duitse wens om elk land met juridische contracten te laten beloven hervormingen door te voeren die de Commissie oplegt. Het andere was het ‘financiële instrument’ voor de eurolanden dat de kiem kan vormen voor een latere euro-begroting. Betrokkenen zeggen dat dit „oeverloze discussies” waren, vooral over definities. Het noorden wil het financiële instrument zo klein mogelijk houden en alleen tijdelijk inzetten om landen te helpen bij economische hervormingen. Dit zou hooguit 20 miljard kosten over zeven jaar. Het zuiden wil een groter instrument, een ‘schokkenfonds’, dat ingezet wordt om economische tegenslagen op te vangen. Van Rompuy gaat alleen de eerste optie inventariseren voor juni.

Premier Rutte toonde zich na afloop tevreden met deze uitkomst. Volgens hem zijn met de gemaakte afspraken de „rode lijnen” van Nederland niet overschreden.

    • Caroline de Gruyter
    • Mark Kranenburg