Wat is er mis met de Fyra?

Uitvallende treinen, uren vertraging: grote problemen deze week met de Fyra tussen Amsterdam en Brussel. Wat is er aan de hand?

Kinderziektes, zo noemde een woordvoerder van het Belgische spoorbedrijf NMBS de problemen met de hogesnelheidstrein Fyra deze week. De Fyra rijdt sinds zondag met een nieuw model, de V250, tussen Amsterdam en Brussel, maar heeft te maken met veel tegenslag. De vertraging loopt soms op tot meer dan 60 minuten. Opvallend voor een trein die al sinds 2008 op de rails staat en waarmee honderden testritten zijn gedaan.

1Waardoor kampt juist deze nieuwe trein met zo veel vertragingen?Een lastige vraag, zo blijkt ook uit de wisselende reacties van NS en NMBS. De oorzaak is niet eenduidig. Een woordvoerder van NMBS vergeleek het deze week met de aanschaf van een nieuwe auto: daar moet je even aan wennen. Maar toch: de trein staat al jaren op de rails. Hoe kan er dan nog steeds sprake zijn van kinderziektes?

Een woordvoerder van NS vertelt vandaag dat er meerdere complicaties zijn: „Het kan zijn dat treinen niet opstarten. Ook moeten machinisten wennen aan de nieuwe elektronica. Dat loopt nog niet vlekkeloos. Daarnaast zijn er softwarestoringen, vooral op het traject Rotterdam - Brussel.” NS zet tussen Amsterdam en Brussel 10 van de 16 beschikbare nieuwe treinen in. Drie van die treinen zijn deze week stilgevallen en konden vervolgens niet meer rijden. De NS-woordvoerder benadrukt niettemin dat 50 procent van de treinen op tijd op de bestemming aankwam.

Een softwarestoring die zich voordeed, had te maken met een trein die meldde dat een gesloten deur nog openstond. Bij zo’n situatie mag een trein niet vertrekken.

2Is de Fyra zo anders dan andere treinen, waardoor de problemen ook anders zijn?Ja. De trein ‘communiceert’ op een moderne manier. Dat betekent dat de trein signalen uitzendt naar een computer die de trein vervolgens vertelt hoe hard deze mag rijden. Overschrijdt de machinist deze aanwijzing, dan zet de centrale computer de trein stil.

Dit Europese beveiligingssysteem ERTMS zal uiteindelijk overal in Nederland worden ingevoerd. De hogesnelheidslijn (hsl) dient hierbij als voorbeeld. Met ERTMS kunnen meer treinen op hetzelfde spoor rijden en kan de maximumsnelheid omhoog.

Maar het systeem is nog kwetsbaar. In de afgelopen jaren hebben problemen met ERTMS verschillende keren voor extra vertraging voor de hsl gezorgd. Deze zomer kwam tot twee keer toe een Fyra stil te staan in een tunnel. Als de trein een tunnel inrijdt, valt het gsm-signaal soms weg. Net zoals het gps-signaal van een Tom-Tom kan uitvallen. Als de Fyra 30 seconden geen signaal ontvangen heeft, dan stop hij automatisch. En zonder signaal lukt het de machinist niet de trein weer op gang te krijgen.

3Was NS wel goed voorbereid op het rijden met deze nieuwe trein?De treinen waarmee NS rijdt, de V250 van de Italiaanse treinbouwer AnsaldoBreda, zijn al in 2005 besteld. Direct was er toen kritiek op de keuze van NS: AnsaldoBreda staat niet bekend als een vlekkeloze treinbouwer. Het bedrijf had via een openbare aanbesteding het laagste bod op de 16 treinen voor NS gedaan. Er kwam al snel vertraging: uiteindelijk kon de eerste trein eind 2008 geleverd worden.

NS heeft daarna jarenlang testritten gedaan. Dat leverde nieuwe vertraging op, mede door het ingewikkelde beveiligingssysteem van de lijn. Zo bleek de trein maandenlang bij de Belgische grens een storing te hebben waardoor de Fyra ineens stil kwam te staan. Technici vonden na een tijd de oplossing. Omdat de trein communiceert met een computer is een goede gsm-verbinding noodzakelijk. Door te schakelen van Nederlandse provider naar Belgische provider viel het netwerk even uit. Door een extra simkaart in de trein te plaatsen, werd dat euvel verholpen.

4En nu? Houden de vertragingen aan?NS en NMBS zijn flink geschrokken. In België noemde reizigersvereniging TreinTramBus de splinternieuwe trein al „een hogesnelheidstrein van de Aldi”. Zulke publiciteit kan de Fyra niet gebruiken. Morgen komen NMBS en NS bij elkaar om de problemen te bespreken. Volgens NS gaat het om een regulier overleg om de eerste week te evalueren.

    • Huib Modderkolk