Vincent is back in het Kröller-Müller

Directeur Lisette Pelsers stelt Van Gogh weer centraal in het Kröller-Müllermuseum: „Toen de Van Goghs even weg waren, stonden er huilende buitenlandse bezoekers op de stoep.”

In this photo provided by the Kroeller-Mueller Museum in Otterlo on Tuesday, Dec. 11, 2012 the 1888 painting "Terrace of a café at night " by Vincent van Gogh is seen. With the Van Gogh Museum in Amsterdam closed for renovations, the world's second-largest collection of the tortured Dutch master's work is stepping into the limelight. The lesser-known Kroeller-Mueller museum in the eastern Netherlands has revamped the layout of its central rooms, giving more space and focus to many of its top works. (AP Photo/ Kroeller-Mueller Museum) AP

Met zijn afscheidstentoonstelling Verlangen naar volmaaktheid maakte scheidend directeur Evert van Straaten een aardig gebaar naar zijn opvolger bij het Kröller-Müllermuseum. De tentoonstelling, die eerder dit jaar te zien was, besloeg het hele museum. Alles ging ervoor van zijn plaats. Daarmee maakte de oude directeur het de nieuwe gemakkelijk om na zijn vertrek de hele vaste opstelling te herschikken.

Lisette Pelsers, die in april aantrad, heeft van die mogelijkheid gebruik gemaakt. Het parcours door de oorspronkelijke collectie van het echtpaar Kröller-Müller begon tot voor kort bij de ingang van de oudbouw, maar die is al lang de ingang van het museum niet meer. Bezoekers komen tegenwoordig van de andere kant binnen. Ze liepen dus al jaren tegen de chronologie in door de collectie. Pelsers heeft dat nu omgedraaid. Eerst krijg je de Venus van Lucas Cranach (ca. 1537) en een aantal zeventiende-eeuwse stillevens te zien, dan de Franse Impressionisten en de Haagse en Amsterdamse School. Bij de vroegere ingang hangen nu de Mondriaans.

De zalen in het midden, rondom de patio, zijn voor Vincent van Gogh. „Helene en Anton Kröller-Müller beschouwden hun 92 Van Goghs als de kern van de collectie en het museum”, aldus Pelsers. „En dat zijn ze nog steeds. Tussen de tachtig en negentig procent van het publiek komt voor Van Gogh naar Otterlo. Toen er een paar weken geleden door een wisseling heel even geen Van Goghs te zien waren, stonden er letterlijk huilende buitenlandse bezoekers op de stoep.”

Vincent is back is de titel van een nieuwe presentatie van de Van Gogh-collectie, die aanstaande zaterdag officieel opent. De verzameling wordt in twee delen tentoongesteld. In deel 1 ligt het accent op Van Goghs vroege, Brabantse werk, waardoor je maar weer eens beseft dat hij meer dan de helft van zijn toch al korte schilderscarrière bezig was met donkere en kleurloze schilderijen van boeren, boereninterieurs en traditionele stillevens. De typische Van Gogh-schilderijen – los, licht en kleurrijk – maakte hij alleen in de laatste vijf jaar van zijn leven.

In april volgend jaar verschuift de nadruk naar dat late, Franse werk. Maar in beide afleveringen van Vincent is back zijn er meer vroege én late Van Goghs tegelijk in de vaste opstelling te zien dan in de afgelopen decennia het geval was. De vijf zalen en zaaltjes waarin ze hangen zijn geel gemarkeerd – niet op de wanden, maar op de vloer. Dat ziet er feestelijk uit, al kun je je afvragen hoe lang het tapijt zo stralend geel blijft in een museum dat in de bossen ligt.

„In september volgend jaar, als Vincent is back deel 2 erop zit, gaan we het beste van de twee presentaties mengen”, zegt Pelsers. „We kunnen nooit al onze Van Goghs tegelijk laten zien, daarvoor ontbreekt de ruimte. En er zijn er ook altijd een stel op reis. Momenteel zijn er 25 uit de Franse periode op een tentoonstelling in de Pinacothèque in Parijs. Die komen terug tegen de tijd dat we hier aan deel 2 toe zijn.”

Het uitlenen van Van Goghs genereert inkomsten in deze jaren van crisis en bezuinigingen in de kunstwereld. Dat het Kröller-Müller de nieuwe presentatie van de eigen collectie als een tentoonstelling afficheert, heeft daar natuurlijk ook mee te maken, geeft Pelsers toe. Tijdelijke tentoonstellingen met bruiklenen van elders kosten veel meer geld. „Maar we hebben ook echt een enorm rijke verzameling, waar heel veel uit te halen valt. We mogen ons gelukkig prijzen met zo’n basiskapitaal. Aan de andere kant denk ik dat je toch eens in de twee of drie jaar een grote tentoonstelling moet maken, gerelateerd aan de eigen collectie maar met bruiklenen uit andere musea.”

In 2014 wil Pelsers uitpakken met een overzichtstentoonstelling van Georges Seurat (1859-1891), de beroemdste Franse pointillist. „We hebben vijf werken van hem in ons bezit. Ik heb nu ongeveer zestig bruiklenen aangevraagd. Als de helft wordt toegezegd, ben ik al heel blij. Ik lig er nog net niet wakker van, maar het is wel ingewikkeld.”

Vincent is back – deel 1: Geboortegrond. Tot en met 1 april 2013 in het Kröller-Müllermuseum, Houtkampweg 6, Otterlo. www.kmm.nl