Oude gitaargoden geven ruimte

Het Amsterdam gitaar-festival zette twee rockgitaristen naast elkaar op het podium. Ze produceerden soms buitenaardse klanken.

Gitaristen Andy Summers (The Police) en Jan Akkerman (Focus) tijdens hun concert op Amsterdam Electric Guitar Heaven. Foto Andreas Terlaak

De ene gitarist is de andere niet. Het groots opgezette festival Amsterdam Electric Guitar Heaven maakt er een punt van om uiteenlopende stijlen op dezelfde avond te programmeren: pop met avant-garde, melodieuze rock met atonale noise en instinctieve gitaarhelden met geschoolde componisten. Het duo-concert van de oude rocksterren Andy Summers (69) en Jan Akkerman (65) werd gisteren omkleed met nieuw werk door het Ensemble Klang, dat de elektrische gitaar hoogstens een ondergeschikte rol gunde. Hun stukken draaiden om samples van de stem van Enrico Caruso in een ode aan Werner Herzogs Fitzcarraldo, of geluiden die nog het meest weg hadden van de brom van een kapot gitaarsnoer. Het viel de rockfans koud op hun dak; nieuwe zieltjes voor deze avant-gardemuziek werden niet gewonnen.

Beschermheer van het festival Jan Akkerman en eregast Andy Summers troffen elkaar voor het eerst sinds de vroege jaren zeventig toen ze al eens samen jamden. De één was toen al de gevierde gitarist van Focus; het succes van de ander met The Police moest nog beginnen. Na hun popsuccessen sloegen ze elk een andere weg in; Summers richting latin en Akkerman meer jazz. Het was een weelde om de twee titanen samen te zien spelen, waarbij ze om de beurt een dienende rol aannamen om de ander zijn technische vaardigheden te laten tonen. Deze twee gelouterde zestigers weten wat het is om een smaakvolle begeleidende partij te spelen bij andermans solo.

Jan Akkerman kondigde openingsnummer Streetwalker aan met de droge opmerking dat het publiek geen Mozart hoefde te verwachten. Ze hadden gerepeteerd op een aantal stukken die voor allebei leuk om te doen waren en lieten hun improvisaties de vrije loop. Akkerman toonde zich nog altijd de beste gitarist, met een soepele opeenvolging van jazzy akkoorden bij Summers’ lyrische, hoog op de nek gespeelde uithalen.

In een stuk dat ter plekke Useless aliens werd gedoopt, bedienden ze zich allebei van gitaarpedalen die de muziek een buitenaardse klank gaven. Nadat de veteranen elkaar een solonummer hadden gegund, was het volgens Akkerman tijd voor de verplichte hits. De titel van de Police-hit Every breath you take was hem ontschoten, maar zijn begeleidende partij voegde een luchtige flamencoswing toe aan Summers’ karakteristieke intro en improvisatie op de zangmelodie. Hocus pocus van Focus werd afgeraffeld; Summers kon geen goede tweede partij verzinnen.

Na het onderonsje van de twee oude rockers was het aan het Ensemble Klang om de avond te besluiten met Electric/Brass van Klas Torstensson, een stuk voor vijf elektrische gitaristen en tien blazers die in twee groepen op de balkons waren opgesteld om de akoestiek van de ruimte te benutten. Dat leverde een boeiend klankenspel op, waarbij de impact van de gitaren het aflegde tegen de stootkracht van de blazers. Omdat de gitaristen op elkaar reageerden met hortende staccato’s en fragmentarisch akkoordenwerk, hadden ze nergens de overtuigingskracht die één gitarist in een funkband met ritmisch spel had kunnen bereiken.

De strijd om de uiterste mogelijkheden van de gitaar is al geleverd in de jaren zestig en zeventig, toen rockers als Jimi Hendrix en Jan Akkerman hun pionierswerk deden. Voor de avant-gardist van nu is de gitaar een primitieve machine die voorbij is gestreefd door sampler en synthesizer. Het Ensemble Klang deed dappere pogingen, maar hun benadering was te academisch om de gitaar naar nieuwe hoogten te tillen.

Festival Amsterdam Electric Guitar Heaven t/m 16 december. Inl. www.amsterdamelectric.com Andy Summers en Jan Akkerman, Ensemble Klang. Gehoord 12/12 Muziekgebouw aan ’t IJ, Amsterdam.

    • Jan Vollaard