Oproep aan de twitteraars

De Vlaamse pianist Jef Neve speelt jazz én klassiek. Ook politiek houdt hij niet van grenzen. „De wereld is een groot dorp.”

Windvlagen ruizen door het nummer Zuurstof. Het is Jef Neve’s stemmige eerbetoon aan de slachtoffers van de Pukkelpop-ramp in augustus 2011, die hij destijds direct online zette en nu een plek heeft op zijn nieuwe album. Het Belgische muziekfestival werd overvallen door noodweer. „Ik was op vakantie, zag de beelden van de ingestorte tenten en hoorde over al die gewonden”, zegt de Vlaamse pianist Jef Neve. „Een dag na de ramp, voordat we wisten dat de wind alles zou verwoesten, zou ik zelf met zanger Gabriel Rios op het Pukkelpop-festival een optreden geven. In Zuurstof heb ik mijn ontzetting weergegeven. Ik ben blij dat het veel is beluisterd op mijn blog en is gedraaid op de Belgische radio.”

Het is een treffend voorbeeld van hoe maatschappelijk betrokken Jef Neve (35) zich voelt. In zijn kleedkamer, vlak voor een concert in het Rotterdamse LantarenVenster, vertelt hij hoe zijn nieuwe cd Sons of a New World een geëngageerd project geworden is, ontstaan tijdens zijn vele reizen. Als uitvoerend muzikant, voortrekker in de Belgische jazz- en klassieke muziekwereld, reist Neve de hele wereld over. Met weer eens een „onmogelijk” schema, van Australië via San Francisco, en daardoor dus zeer vermoeid, sloeg hij aan het mijmeren. „’s Nachts over die grote oceaan tussen de sterren kwam het besef dat de wereld een groot dorp is. Door de sociale netwerksites is iedereen dichterbij gekomen; alles is toegankelijk geworden. Door het reizen zijn items in het journaal niet zomaar onderwerpen meer die langs je heen glijden. Ze komen dichterbij.” Japan en de kernramp, geeft hij als voorbeeld. „Twee weken daarna moesten we optreden in Tokio. Je bent erbij betrokken, informeert naar vrienden, checkt hun veiligheid.”

In zijn muziek wil Jef Neve dan ook de door hem ervaren „kwetsbaarheid van mensen” laten weerklinken. De Arabische Revolutie, de stormramp op Pukkelpop, de wereldwijde economische crisis, het snel smeltende poolijs; het zijn thema’s die hem bezig houden. „We zijn niet onaantastbaar. We zijn verplicht om meer over de landsgrenzen heen te kijken.”

Dansvideo

Neve’s Sons of the New World mag dan ook rustig gezien worden als een oproep aan wat Neve de ‘Twitter-generatie’ noemt. „Er is zoveel individualisme, al die jongeren hebben een e-profile. Online zijn is hun tweede natuur. Je lééft met je telefoon. Positief daaraan is dat er zoveel mogelijkhedenzijn om bijzonderheden meteen te delen. Goede culturele ideeën kunnen zich bijvoorbeeld snel verspreiden.” Zoals de mooie dansvideo bij zijn compositie Sacrifice die hij schoot met dertig dansstudenten op het nieuwe moderne treinstation Luik Guillemins. Via Twitter en zijn blog werd het een snel, maar esthetisch visitekaartje voor zijn muziek.

Naast alle wat zwaarmoedige thema’s kreeg de cd tevens ‘A sign of hope’ als ondertitel mee. Het openingstuk Happy Children, geïnspireerd door zomaar enkele kindertjes op een muurtje met bungelende voetjes, is daarvan het voorbeeld. „We kunnen realistisch naar de toekomst kijken, en er vervolgens cynisch worden omdat er weinig verandert. Neem de Arabische Lente, een nieuwe dictator, opnieuw vallen doden. Wat is de andere optie: een bijna naïef positivisme. Dan is mijn oproep aan een nieuwe generatie: laat het positivisme uitmonden in iets mét elkaar en niet tegen elkaar.”

Jef Neve blikt terug op een uitgesproken druk jaar. Er waren twee grote compositieopdrachten: symfonische werken bij vuurwerkspektakels voor de steden Turnhout en Gent. Daarnaast componeerde hij muziek bij het theaterstuk De Tocht van de Olifant naar het boek van Jose Saramago. Tijdens zijn tournees werkte hij aan zijn cd, die hij in juni opnam. En daarnaast was er het klassiek pianoconcerto met het Brussels Philharmonic. Met wie hij ook nog even de Oscar voor de filmmuziek van The Artist won.

In zijn subliem uitgewerkte stukken op Sons of the World vinden verbeelding en diepgang elkaar. Neve kan weelderige melodieën schrijven die gaandeweg helemaal openbreken. Eigenlijk zijn al zijn composities, met zowel jazz als klassieke componenten, rijk aan bombastische ontladingen, maar er zijn ook rustpunten met kleine improvisaties. Jazz en klassieke muziek zijn voor de pianist van gelijke waarde. „In klassiek zie ik vrijheid in de interpretaties. In de jazz kan ik los gaan. Het is de verboden vrucht naast het verheven sacrale. Laat mij alleen klassiek spelen en ik mis de jazz, en andersom word ik ook ongelukkig.”

Neve, geboren in Turnhout, studeerde in 2000 af in zowel klassieke muziek als jazz aan het Leuvense Lemmensinstituut. Met zijn jazztrio bracht hij diverse albums uit, waaronder het internationaal goed ontvangen cd Nobody is Illegal – de doorbraak van deze ‘kroonprins van de Belgische jazz’. Bij het componeren voor zijn nieuwe album, voelde de pianist zich nu echt „bevrijd”. „Pablo Picasso zei eens: ‘Ik steek alles waar ik van houd in mijn schilderij. Het is aan de individuele elementen om goed overeen te komen en te werken’. Zo denk ik precies over mijn muziek: ik houd van jazz, klassiek en pop, en schrijf niet in een genre. Alles komt voorbij.”

Jef Neve heeft zijn jazztrio (bassist Sean Fasciani en drummer Teun Verbruggen) uitgebreid met vijf blazers. Ze voegen wat Neve betreft kleuren toe die hij tot dusver niet had. Zelf is hij „minder solist”. „Ik zeg voor het optreden: als je iets totaal anders wilt doen, voel je vrij. Het mag echt openbreken.”

Vanavond treedt hij op het Amsterdamse BIMhuis. Ook hier weer heeft hij een uitgekiend podiumplan, zijn jazz komt met grote podiumlichten, visuals en rook. Na deze jazztournee volgt een serie ‘groovy’ kerstconcerten met het Vlaams Radio Koor. En dan is hij weer solo aan de beurt. De Vlaamse pianist heeft een onuitputtelijke drive.

Maar soms, zegt Neve, kan hij zich een uiterst kwetsbare muzikant voelen. Zijn spel wordt snel beïnvloed; de soort zaal, de piano, de klank, de sfeer in het publiek en natuurlijk het samenspel met zijn medemusici. „Als ik veel terugkrijg, stijg ik moeiteloos op. Als het moeilijk gaat, is het gevecht in mijn hoofd heel zwaar. Dat zijn de momenten die vragen om mijn intense aandacht. Dat ik tijdens het spelen zo in mijn toetsen kruip, gebeurt vanzelf. Vooral als ik de noten heel klein en licht wil raken. Na afloop ben ik dan kapot.”

Jef Neve: Sons of the New World. Concert vanavond Bimhuis, Amsterdam. Inl. jefneve.com

    • Amanda Kuyper