Kansloos zonder subsidie

Is het Metropole Orkest nog te redden? Of valt het doek voor het omroeporkest? Zonder subsidie zegt het orkest niet te kunnen.

Het Metropole Orkest treedt op in een vrachtwagen Foto ANP

Spelen tot de vingers ervan bloeden willen ze, bij de stemmingen volgende week als de Kamer een definitief standpunt bepaalt over de mediabegroting. Er zijn hoopgevende moties van SP en D66. Het is er op of er onder voor het in jazz- en popmuziek gespecialiseerde Metropole Orkest.

Staatssecretaris Sander Dekker (Media, VVD) zegt geen geld te kunnen vinden om het Metropole Orkest te redden. Het omroeporkest krijgt nu 7 miljoen per jaar. Het presenteerde een plan om in afgeslankte vorm met 3,5 miljoen subsidie per jaar de periode tot 2016 te overbruggen. VVD, CDA en PVV willen echter dat het orkest zonder overgangsperiode de vrije markt op gaat.

Dinsdag voerde het Metropole Orkest crisisberaad in het Muziekcentrum van de Omroep (MCO). Want helemaal zonder overheidssteun – dat is voor dit orkest onmogelijk. Anton Kok, directeur van het MCO en het Metropole Orkest sprak de musici toe. Een gelaten sfeer. Emotie. De staf en 52 musici houden rekening met ontslag. Maar ook: verontwaardiging. Het orkest bungelt al zo lang. Twee jaar geleden begon de onzekerheid. En dan toch zo sterk je waarde voelen, zegt hoornist Pieter Hunfeld: „Er is geen artiest of orkest in Nederland met zo veel Grammy Award-nominaties.”

Het Metropole Orkest is een onderdeel van het MCO, maar moet zelfstandig verder. Tot twee keer toe wees het ministerie een volgens het orkest „gedegen en toekomstbestendig” ondernemingsplan af – te duur. Eind november schreef Dekker al aan de Kamer dat hij „opnieuw onvoldoende vertrouwen” had in een „realistische verzelfstandiging”.

Flauw, vindt Marc Altink, die sinds oktober als manager het orkest „veilig” begeleidt naar het mogelijk einde in augustus 2013. Het is een lastige spagaat. Het omroeporkest zou zichzelf moeten bedruipen, maar het ligt al 67 jaar aan de ketting van de mediawet die zegt dat het orkest zijn producties niet commercieel mag exploiteren. Zo is een tournee door de Verenigde Staten met Al Jarreau afgewezen. Daarnaast heeft het orkest de taak om producties van de omroepen te begeleiden. Zoals een concert voor omroep Max. Of de serie Jong Talent in muziek van de NTR.

De VVD vindt dat een „bruidsschat” van 8 miljoen euro genoeg is om af te bouwen. Die woordkeuze doet het Metropole pijn. „Het goedkoopst in te huren orkest van het land wordt zo neergezet als geldverslinder”, zegt Altink. „De zogenaamde bruidschat is de afkoopsom om het orkest te beëindigen, om mensen te ontslaan.”

In hun businessplan krijgt een „modern nieuw Metropole” een soort „basisbedrag” van 3,5 miljoen zoals ook orkest als Holland Symfonia, Het Gelders Orkest en het Nederlands Symfonieorkest dat krijgen. De rest zou worden bijverdiend. „De druiven zijn extra zuur omdat dit het enige hybride orkest in zijn soort ter wereld is”, aldus Altink. Hij vindt de foutste aanname dat dit orkest financieel zelfstandig in de markt zou kunnen functioneren. Ja, indien gekozen wordt voor een businessmodel als dat van violist André Rieu: één programma, tweehonderd shows over de hele wereld, voor zalen van 20.0000 mensen. „Dan pas genereer je genoeg inkomsten voor een orkest van dit formaat.”

Het Metropole Orkest voert zo’n zestig projecten per jaar uit. Vaak relatief kleine producties met gastartiesten, waarvoor tal van repetities nodig zijn. Neem drie concerten met Al Jarreau. Daarvoor wordt drie keer gerepeteerd. Dat betekent dat er zes dagen 52 musici actief zijn. Tel daarbij op de kosten voor transport, techniek en zaalhuur. Plus de gage van de gastartiest. Zonder een aanvullende subsidie op de zaalinkomsten zouden toegangskaarten onbetaalbaar worden, legt Altink uit.

Natuurlijk, er wordt gesproken met mecenassen en fondsen. Er wordt onderzocht, berekend. Opvallend is de grote morele support dat het orkest ontvangt, steunbetuigingen van (inter)nationale artiesten. Een internetpetitie circuleert sinds gistermiddag, inmiddels getekend door een paar duizend sympathisanten. Het is de zoveelste schreeuw om aandacht. In oktober viel de ludieke actie Metropole Tweetphony nog op: twitteraars konden muziekstukken van 140 tekens componeren, waarvan een aantal is uitgevoerd.