Filosofie voorgelezen en versneden door Job Koelewijn

Job Koelewijn t/m 12 januari in Galerie Fons Welters, Bloemstraat 140, Amsterdam. Di. t/m za 13-18u.Inl: fonswelters.nl

Altijd gevaarlijk, kunstenaars die filosofen citeren. Niet alleen omdat het vaak net iets te interessant-doenerig is, je vraagt je ook altijd af hoeveel Deleuze, Wittengenstein of Zizek ze daadwerkelijk hebben gelezen. Een kunstenaar voor wie dat verwijt zeker niet geldt, is Job Koelewijn. Al bijna zeven jaar leest Koelewijn zichzelf elke dag drie kwartier hardop voor uit het werk van een schrijver of filosoof en neemt die sessie op op een cassettebandje. Het resultaat exposeert hij in zogenaamde ‘Reliefs’: een collage van witte plankjes aan de muur, waarop telkens zowel het boek ligt als alle bandjes waarop Koelewijns hoogstpersoonlijke ‘audio-versie’ staat. Nu, bij zijn tentoonstelling Collage/Storyboard bij Fons Welters, exposeert Koelewijn zijn tweede Relief tot nu toe. Dat bevat veertig boeken, waaronder Michel Foucaults Discipline and Punish (15 bandjes), Rem Koolhaas’ Delirious New York (9 bandjes) en Naomi Kleins No Logo (19 bandjes).

Ook in de andere twee grote werken bij Welters speelt filosofie een serieuze rol. Deze Collage/Storyboards zijn ook in de vorm ambitieus: voor elk werk vervaardigde Koelewijn een forse serie foto’s in cirkelvorm die hij één voor één op een aluminium plaat plakte. Telkens als hij één cirkel had opgeplakt, sneed hij er enkele tientallen concentrisch lopende cirkels uit (als de jaarringen van een boom), waardoor het oorspronkelijke beeld in tientalen dunne cirkels uiteenviel. De grote, zeer gelaagde cirkelwerken zijn spannend, zwanger van betekenis (veel foto’s van filosofen, maar ook van Dikkie Dik) – als toeschouwer besef je ook heel goed dat je van alle ‘onderlagen’ alleen maar een glimp opvangt. Toch houden de werken ook iets onbevredigends, omdat Koelewijn zijn inhoudelijke pretentie (het eindbeeld van nummer een is het hoofd van Spinoza met daaronder een bungelend uurwerk) niet erg inzichtelijk maakt – ik bleef uiteindelijk vooral achter met het gevoel dat ik te weinig had gelezen. Misschien is dat Koelewijns bedoeling, anders is de kloof tussen filosofie en beeld in deze werken net te groot.

    • Hans den Hartog Jager